Biyoplastik, biyo-bazlı ve kompostlanabilir plastik
İki ayrı özelliği anlatır. Biyo-bazlı plastikler karbonunu şeker kamışı, mısır veya bitkisel yağ gibi yenilenebilir kaynaklardan alır (ör. Bio-PE, Bio-PET); kimyasal olarak fosil eşdeğerleriyle aynı olabilir ve biyolojik olarak parçalanmayabilir. Kompostlanabilir plastikler (PLA, PBAT, PHA, nişasta karışımları) ise endüstriyel kompost koşullarında EN 13432 veya ASTM D6400’e göre belirli sürede parçalanır; bazıları fosil kaynaklıdır. Satın alırken biyo-bazlı içerik oranı (ASTM D6866) ve kompost sertifikası (TÜV OK compost, BPI) ayrı ayrı sorulmalıdır.
İlgili terimler
Geri dönüştürülmüş içerik (PCR / PIR)
PCR (post-consumer recycled), tüketiciye ulaşıp atık hâline gelmiş ambalaj ve ürünlerden; PIR (post-industrial recycled) ise üretim fireleri ve kesintilerden elde edilen geri dönüştürülmüş malzemedir. AB Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (PPWR) gibi düzenlemeler ve marka taahhütleri ambalajlarda asgari PCR oranları getirmektedir. Geri dönüştürülmüş içerik beyanları GRS, RecyClass, EuCertPlast veya ISCC PLUS (kütle denkliği) gibi sertifikalarla doğrulanmalıdır; gıda temaslı rPET için ayrıca onaylı süper temizleme prosesi gerekir.
Karbon ayak izi (ürün karbon ayak izi ve Kapsam 1-2-3) PCF
Bir ürünün yaşam döngüsü boyunca (genellikle hammadde çıkarımından fabrika çıkışına kadar, “cradle-to-gate”) neden olduğu sera gazı emisyonlarının kg CO₂e cinsinden toplamıdır; ISO 14067 ve GHG Protocol’e göre hesaplanır. Şirket düzeyinde Kapsam 1 doğrudan emisyonları, Kapsam 2 satın alınan enerjiyi, Kapsam 3 ise tedarik zincirini kapsar; bir üreticinin Kapsam 3 emisyonlarının büyük bölümü satın aldığı hammaddelerden gelir. Bu nedenle CBAM, CSRD raporlaması ve marka hedefleri, hammadde tedarikçilerinden doğrulanmış ürün karbon ayak izi (PCF) ve EPD belgeleri istemeye başlamıştır.