Geri dönüştürülmüş içerik (PCR / PIR)
PCR (post-consumer recycled), tüketiciye ulaşıp atık hâline gelmiş ambalaj ve ürünlerden; PIR (post-industrial recycled) ise üretim fireleri ve kesintilerden elde edilen geri dönüştürülmüş malzemedir. AB Ambalaj ve Ambalaj Atıkları Tüzüğü (PPWR) gibi düzenlemeler ve marka taahhütleri ambalajlarda asgari PCR oranları getirmektedir. Geri dönüştürülmüş içerik beyanları GRS, RecyClass, EuCertPlast veya ISCC PLUS (kütle denkliği) gibi sertifikalarla doğrulanmalıdır; gıda temaslı rPET için ayrıca onaylı süper temizleme prosesi gerekir.
İlgili terimler
Prime, wide-spec ve off-grade (ikinci kalite) polimer
Prime (birinci kalite), üreticinin markası ve kalite numarasıyla, TDS’deki tüm değerleri karşılayan orijinal üründür. Wide-spec, bir veya birkaç değerin (ör. MFI, renk) dar aralığın dışına çıktığı ama hâlâ kullanılabilir üretimdir; off-grade ise geçiş üretimi, süpürüntü veya kirlenmiş malzeme olabilir ve genellikle markasız ve COA’sız satılır. Off-grade daha ucuzdur fakat partiden partiye değişkenlik gösterir; mutlaka numune test edilmeli, “as is” (olduğu gibi) satış şartı ve reklamasyon hakları netleştirilmelidir.
İzlenebilirlik (tedarik zinciri şeffaflığı)
Bir hammaddenin kaynağından (maden, çiftlik, orman, rafineri) son kullanıcıya kadar her aşamada kim tarafından, nerede ve hangi partiden işlendiğinin belgelenebilmesidir. AB Ormansızlaşma Tüzüğü (EUDR), Tedarik Zinciri Durum Tespiti Direktifi (CSDDD), çatışma minerallerine ilişkin OECD rehberi ve geri dönüştürülmüş içerik beyanları (ör. ISCC, GRS) nedeniyle hammadde ticaretinde giderek zorunlu hâle gelmektedir. Coğrafi koordinatlar, kütle denkliği (mass balance) ve dijital ürün pasaportu bu alandaki temel kavramlardır.
Gıdayla temas uygunluğu (AB 10/2011, FDA)
Gıdaya temas eden ambalaj ve ekipman için kullanılan plastiklerin, maddelerin gıdaya izin verilenden fazla geçmediğini gösteren uygunluktur. AB’de 1935/2004 çerçeve tüzüğü ve plastikler için 10/2011 tüzüğü (onaylı madde listesi, genel ve özel göç limitleri), ABD’de FDA 21 CFR 177 maddeleri esas alınır. Tedarikçiden, kullanılan katkılar dahil hammaddenin uygunluk beyanı (Declaration of Compliance, DoC) ve gerekiyorsa göç testi raporları istenmelidir; geri dönüştürülmüş plastik için ayrıca 2022/1616 tüzüğü uygulanır.