CAS numarası (kimyasal kimlik numarası)
Amerikan Kimya Derneği’nin Chemical Abstracts Service birimince her kimyasal maddeye verilen, “7732-18-5” (su) gibi tire ile ayrılmış benzersiz sayısal kimliktir. Aynı madde farklı ticari ve yerel adlarla satılabildiği için tedarikte karışıklığı önlemenin en güvenilir yoludur; SDS, REACH kaydı, gümrük ve yasaklı madde listeleri CAS numarasına göre çalışır. Karışımların tek bir CAS numarası yoktur; bileşenleri ayrı ayrı listelenir. AB’de ayrıca EC numarası (EINECS) kullanılır.
İlgili terimler
REACH ve KKDİK (kimyasalların kaydı)
AB’nin 1907/2006 sayılı Tüzüğü; AB’de yılda 1 tonun üzerinde üretilen veya ithal edilen her madde için Avrupa Kimyasallar Ajansı’na (ECHA) kayıt yapılmasını şart koşar (“veri yoksa pazar yok”). AB dışındaki bir tedarikçi kaydı “tek temsilci” (Only Representative) aracılığıyla yapabilir; aksi hâlde kayıt yükümlülüğü ithalatçıya düşer. Türkiye’de karşılığı KKDİK Yönetmeliği’dir; Kore (K-REACH), Çin ve Birleşik Krallık (UK REACH) da benzer sistemler uygular. Alıcı, satın aldığı maddenin kayıt numarasını ve SVHC (çok yüksek önem arz eden madde) içerip içermediğini sormalıdır.
Güvenlik bilgi formu (SDS / MSDS)
Kimyasal maddenin tehlikelerini, güvenli kullanım, depolama, taşıma, kişisel koruyucu donanım, ilk yardım, yangınla mücadele, kaza sonucu dökülme ve bertaraf bilgilerini 16 standart bölümde veren belgedir (GHS yapısı). AB’de REACH, Türkiye’de SEA Yönetmeliği kapsamında tehlikeli maddeler için zorunludur ve alıcının dilinde verilmelidir. Taşımacılar ve gümrük, tehlikeli madde sınıflandırması (UN numarası) için SDS’nin 14. bölümünü esas alır.
Kimyasal saflık sınıfları (teknik, gıda, ilaç, analitik)
Aynı kimyasal farklı saflık ve safsızlık sınırlarıyla farklı fiyatlardan satılır. Teknik/endüstriyel kalite genel üretim içindir; gıda kalitesi (E kodlu katkılar, FCC veya JECFA şartnameleri, ağır metal sınırları) gıda ve yemde; farmakope kalitesi (USP, EP/Ph. Eur., BP, JP) ilaç ve bazı kozmetiklerde GMP koşullarında üretilmiş olarak; analitik/reaktif kalite (ACS, AR, HPLC) laboratuvarda kullanılır. Daha düşük kaliteyi daha yüksek kalite yerine kullanmak mevzuat ihlalidir; sipariş ve COA’da kalite ve referans şartname açıkça yazılmalıdır.