GHS / CLP sınıflandırma ve etiketleme (piktogramlar, H ve P ifadeleri)
BM’nin Küresel Uyumlaştırılmış Sistemi (GHS), kimyasalların fiziksel, sağlık ve çevre tehlikelerini dünya genelinde aynı ölçütlerle sınıflandırır; AB ve Türkiye’de CLP (SEA) Tüzüğü ile uygulanır. Etikette dokuz kırmızı çerçeveli piktogramdan uygun olanlar, “Tehlike” veya “Dikkat” uyarı kelimesi, tehlike (H, ör. H314 ciddi cilt yanıklarına neden olur) ve önlem (P) ifadeleri yer alır. Sınıflandırma SDS’nin 2. bölümünde verilir ve ambalaj etiketiyle tutarlı olmalıdır; etiket alıcı ülkenin dilinde olmalıdır.
İlgili terimler
Güvenlik bilgi formu (SDS / MSDS)
Kimyasal maddenin tehlikelerini, güvenli kullanım, depolama, taşıma, kişisel koruyucu donanım, ilk yardım, yangınla mücadele, kaza sonucu dökülme ve bertaraf bilgilerini 16 standart bölümde veren belgedir (GHS yapısı). AB’de REACH, Türkiye’de SEA Yönetmeliği kapsamında tehlikeli maddeler için zorunludur ve alıcının dilinde verilmelidir. Taşımacılar ve gümrük, tehlikeli madde sınıflandırması (UN numarası) için SDS’nin 14. bölümünü esas alır.
Tehlikeli madde taşımacılığı (UN numarası, IMDG, ADR, IATA)
Yanıcı, aşındırıcı, zehirli, oksitleyici veya çevreye zararlı maddeler taşıma moduna göre ayrı kurallara tabidir: denizde IMDG Kodu, karayolunda ADR, demiryolunda RID, havada IATA DGR. Her madde dört haneli bir UN numarası (ör. UN1823 kostik soda katı), tehlike sınıfı (1–9) ve ambalaj grubu (I–III) ile tanımlanır; bu bilgiler SDS’nin 14. bölümündedir. UN onaylı ambalaj, sınıf etiketleri, tehlikeli madde beyanı ve eğitimli personel zorunludur; navlun ve sigorta normal yüke göre daha yüksektir ve bazı gemiler/limanlar belirli sınıfları kabul etmez.
REACH ve KKDİK (kimyasalların kaydı)
AB’nin 1907/2006 sayılı Tüzüğü; AB’de yılda 1 tonun üzerinde üretilen veya ithal edilen her madde için Avrupa Kimyasallar Ajansı’na (ECHA) kayıt yapılmasını şart koşar (“veri yoksa pazar yok”). AB dışındaki bir tedarikçi kaydı “tek temsilci” (Only Representative) aracılığıyla yapabilir; aksi hâlde kayıt yükümlülüğü ithalatçıya düşer. Türkiye’de karşılığı KKDİK Yönetmeliği’dir; Kore (K-REACH), Çin ve Birleşik Krallık (UK REACH) da benzer sistemler uygular. Alıcı, satın aldığı maddenin kayıt numarasını ve SVHC (çok yüksek önem arz eden madde) içerip içermediğini sormalıdır.