Klas kuruluşu ve klas onaylı malzeme
Gemilerin ve deniz yapılarının tasarım, inşa ve bakımını kurallarına göre denetleyip “klas” veren bağımsız kuruluşlardır; IACS üyeleri arasında DNV, ABS, Lloyd’s Register, Bureau Veritas, ClassNK, RINA, KR, CCS ve Türk Loydu bulunur. Tersanede kullanılacak gemi sacı, profil, boru, kaynak sarfı, boya, halat, zincir ve pompa gibi malzemelerin çoğu klas onaylı üreticiden, klas sörveyörünün tanıklık ettiği testlerle ve klas damgalı sertifikayla (çoğunlukla EN 10204 3.2) gelmelidir. Onaysız malzeme geminin klasını riske atar.
İlgili terimler
EN 10204 malzeme muayene belgesi (2.2, 3.1, 3.2)
Metal ürünler (sac, boru, profil, döküm, dövme) için muayene belgelerinin türlerini tanımlayan Avrupa standardıdır ve dünya çapında “mill test certificate (MTC)” adıyla kullanılır. Tip 2.2, üreticinin genel (partiye özgü olmayan) test sonuçlarını; Tip 3.1, teslim edilen partiye özgü kimyasal analiz ve mekanik test sonuçlarını üreticinin bağımsız muayene yetkilisinin onayıyla; Tip 3.2 ise ayrıca alıcının veya klas kuruluşu gibi bağımsız bir muayene kuruluşunun tanığında yapılan testleri içerir. Basınçlı kaplar, gemi inşası ve enerji projelerinde genellikle 3.1 veya 3.2 istenir.
Çelik kalite gösterimi (EN, ASTM, AISI, JIS, GB)
Çelikler farklı standart sistemlerinde farklı adlarla anılır. Avrupa normunda (EN 10027) harf kullanım alanını, sayı minimum akma dayanımını gösterir: S235JR yapı çeliği 235 MPa, “JR” 20 °C’de darbe testi; S355J2 ise -20 °C’de test edilmiştir. ASTM’de A36 veya A572 Gr.50, Japonya’da JIS SS400, Çin’de GB Q235/Q355 karşılıklarıdır; paslanmazlarda AISI 304 ≈ EN 1.4301. Eşdeğer kaliteler birebir aynı değildir; kimyasal bileşim ve mekanik değerler sertifikadan kontrol edilmelidir.
Antifouling boyalar ve AFS Sözleşmesi (TBT yasağı)
Gemi karinasında yosun, midye ve diğer canlıların tutunmasını önleyen boyalardır; tutunma (fouling) direnci artırıp yakıt tüketimini %10’un üzerinde yükseltebilir. IMO’nun AFS Sözleşmesi 2008’den beri tributilkalay (TBT) gibi organokalay biyositleri, 2023’ten itibaren de sibutrini yasaklamıştır; günümüzde bakır oksit bazlı kendini parlatan (SPC) boyalar ve biyositsiz silikon “fouling release” sistemleri kullanılır. AB’de biyositli boyalar ayrıca Biyosidal Ürünler Tüzüğü (BPR) kapsamında ruhsat gerektirir; gemi AFS sertifikası taşımalıdır.