Alüminyum alaşım serileri ve temper gösterimi
Dövme alüminyum alaşımları dört haneli sisteme göre adlandırılır: 1xxx saf alüminyum (folyo, iletken), 3xxx manganlı (kutu, çatı), 5xxx magnezyumlu ve denize dayanıklı (gemi, tank), 6xxx magnezyum-silisyumlu (profil, 6063/6061), 7xxx çinkolu yüksek dayanımlı (havacılık, 7075). Harften sonraki temper kodu işlem durumunu gösterir: O tavlanmış, H soğuk sertleştirilmiş (H14, H24), T ısıl işlemli (T5 yaşlandırılmış, T6 çözeltiye alma + yapay yaşlandırma). Birincil alüminyum (külçe) LME fiyatı + bölgesel prim ile, yarı mamuller ise üzerine işçilik primiyle fiyatlanır.
İlgili terimler
Londra Metal Borsası (LME) ve emtia borsaları
Bakır, alüminyum, çinko, nikel, kurşun, kalay ve kobalt gibi demir dışı metallerin küresel referans fiyatlarının oluştuğu borsadır; resmi kapanış (official price) ve aylık ortalamalar fiziki sözleşmelerde endeks olarak kullanılır. Fiziki alıcı, LME fiyatına ek olarak menşe, kalite ve teslim yerine göre değişen bir prim öder (ör. Rotterdam alüminyum primi). Diğer önemli borsalar: CME/COMEX (bakır, altın), ICE (Brent, kakao, kahve, şeker, pamuk), CBOT (soya, mısır, buğday), SHFE (Şanghay metalleri), DCE ve ZCE (Çin plastik, demir cevheri ve tarım vadelileri) ile Bursa Malaysia (palm yağı).
Çelik kalite gösterimi (EN, ASTM, AISI, JIS, GB)
Çelikler farklı standart sistemlerinde farklı adlarla anılır. Avrupa normunda (EN 10027) harf kullanım alanını, sayı minimum akma dayanımını gösterir: S235JR yapı çeliği 235 MPa, “JR” 20 °C’de darbe testi; S355J2 ise -20 °C’de test edilmiştir. ASTM’de A36 veya A572 Gr.50, Japonya’da JIS SS400, Çin’de GB Q235/Q355 karşılıklarıdır; paslanmazlarda AISI 304 ≈ EN 1.4301. Eşdeğer kaliteler birebir aynı değildir; kimyasal bileşim ve mekanik değerler sertifikadan kontrol edilmelidir.
Malzeme profilleri
Metaller ve çelik konusunda diğer terimler
- Akma dayanımı, çekme dayanımı ve uzama
- Bakır katot A kalite (LME Grade A) (Cu-CATH-1)
- Hurda sınıflandırması (ISRI, HMS 1&2, shredded, Millberry)
- Kaplama ağırlığı (Z100, Z275, AZ150)
- Paslanmaz çelik türleri (304, 316, 430, dubleks)
- Yassı çelik: sıcak haddelenmiş (HRC), soğuk haddelenmiş (CRC) ve galvanizli (HDG)