Bakır katot A kalite (LME Grade A)
Elektroliz rafinasyonuyla üretilen, en az %99,99 saflıkta (BS EN 1978 Cu-CATH-1 veya ASTM B115 Grade 1) ve LME’ye kayıtlı markalardan gelen bakır plakalardır; filmaşin, boru ve alaşım üretiminin ana hammaddesidir. LME’de kayıtlı olmayan veya standart dışı katotlar indirimle, kayıtlı A kalite ise primle işlem görür; sevkiyatlarda marka, ağırlık bandı, demet sayısı ve kalite sertifikası kontrol edilir. Bakır katot fiyatı genellikle sevk veya varış ayının LME ortalaması + Şanghay, Rotterdam veya ABD bölgesel primi ile belirlenir.
İlgili terimler
Londra Metal Borsası (LME) ve emtia borsaları
Bakır, alüminyum, çinko, nikel, kurşun, kalay ve kobalt gibi demir dışı metallerin küresel referans fiyatlarının oluştuğu borsadır; resmi kapanış (official price) ve aylık ortalamalar fiziki sözleşmelerde endeks olarak kullanılır. Fiziki alıcı, LME fiyatına ek olarak menşe, kalite ve teslim yerine göre değişen bir prim öder (ör. Rotterdam alüminyum primi). Diğer önemli borsalar: CME/COMEX (bakır, altın), ICE (Brent, kakao, kahve, şeker, pamuk), CBOT (soya, mısır, buğday), SHFE (Şanghay metalleri), DCE ve ZCE (Çin plastik, demir cevheri ve tarım vadelileri) ile Bursa Malaysia (palm yağı).
Formül fiyat (endekse bağlı fiyatlama)
Fiyatın sabit bir rakam yerine bir piyasa endeksine bağlanarak belirlendiği yöntemdir: örneğin “LME bakır sevk ayı ortalaması + 85 USD/ton prim”, “Platts Dated Brent + 2,5 USD/varil” veya “ICIS PP homopolimer CFR Türkiye aylık ortalaması – %1”. Fiyatlama dönemi (konşimento ayı, varış ayı, QP – quotational period), endeks kaynağı ve ödemede kullanılacak kur sözleşmede açıkça yazılmalıdır. Uzun dönemli sözleşmelerde her iki tarafı da fiyat dalgalanmasına karşı adil biçimde korur.
Malzeme profilleri
Metaller ve çelik konusunda diğer terimler
- Akma dayanımı, çekme dayanımı ve uzama
- Alüminyum alaşım serileri ve temper gösterimi (6063-T5 / 5083-H111)
- Çelik kalite gösterimi (EN, ASTM, AISI, JIS, GB)
- Hurda sınıflandırması (ISRI, HMS 1&2, shredded, Millberry)
- Kaplama ağırlığı (Z100, Z275, AZ150)
- Paslanmaz çelik türleri (304, 316, 430, dubleks)
- Yassı çelik: sıcak haddelenmiş (HRC), soğuk haddelenmiş (CRC) ve galvanizli (HDG)