Bitki sağlık sertifikası ve veteriner sağlık sertifikası
Bitkisel ürünlerin (tahıl, bakliyat, tohum, kereste, ahşap palet) ihracatçı ülkenin resmî bitki koruma örgütünce muayene edilerek zararlı organizmalardan ari olduğunu ve alıcı ülkenin şartlarını karşıladığını gösteren belge IPPC standartlarına göre düzenlenir. Hayvansal ürünlerde (et, süt tozu, balık unu, jelatin) ise resmî veteriner sağlık sertifikası istenir. Ahşap ambalajlar ISPM 15’e göre ısıl işlem görüp damgalanmalıdır. Belge eksikliği veya uyumsuzluğu, gümrükte bekleme, imha veya geri gönderme ile sonuçlanır.
İlgili terimler
Mikotoksinler ve aflatoksin limitleri
Küflerin tahıl, yağlı tohum, kuruyemiş, baharat ve yemlerde ürettiği zehirli bileşiklerdir: aflatoksin (B1, toplam), okratoksin A, deoksinivalenol (DON), zearalenon, fumonisin ve T-2. Yasal limitler ülkeye ve kullanıma göre çok farklıdır; örneğin AB’de doğrudan tüketilen fındık ve fıstıkta aflatoksin B1 için 2–8 µg/kg sınırı vardır ve sınır aşımı RASFF bildirimiyle sevkiyatın reddine yol açar. Sözleşmede limitler, numune alma yöntemi ve hangi laboratuvarın sonucunun esas alınacağı açıkça belirtilmelidir.
Menşe şahadetnamesi ve tercihli menşe belgeleri (EUR.1, A.TR, Form A) C/O
Malın hangi ülkede üretildiğini (elde edildiğini) gösteren belgedir ve genellikle ticaret odaları tarafından onaylanır. Tercihsiz menşe belgesi, anti-damping, kota ve ithalat yasakları için; tercihli menşe belgeleri ise serbest ticaret anlaşmalarında indirimli veya sıfır gümrük vergisi için kullanılır: AB–Türkiye sanayi ürünlerinde A.TR dolaşım belgesi, menşe kuralları sağlandığında EUR.1 veya fatura beyanı, ASEAN’da Form D, Çin anlaşmalarında Form E gibi. Menşe kuralları ürüne göre değişir ve sahte belge ciddi vergi farkı ve cezaya yol açar.
Sevk öncesi gözetim (bağımsız inspeksiyon) PSI
SGS, Bureau Veritas, Intertek, Cotecna, CCIC veya ALS gibi bağımsız bir gözetim şirketinin, mal yüklenmeden önce kalite, miktar, ambalaj ve işaretleri kontrol edip numune alması ve rapor düzenlemesidir. Analiz yükleme limanında yapıldıysa “final at load port”, varışta yapıldıysa “final at discharge” esası sözleşmede belirtilmelidir. Bazı ülkeler (ör. bazı Afrika ve Orta Doğu ülkeleri) ithalatta uygunluk belgesi (CoC) programları gereği gözetimi zorunlu tutar. Yeni tedarikçilerle çalışırken en etkili güvencelerden biridir.