Tarım, gıda ve yem
AB Ormansızlaşma Tüzüğü (EUDR)
Soya, palm yağı, kakao, kahve, sığır, kauçuk ve odun ile bunlardan üretilen ürünlerin (deri, çikolata, mobilya, kâğıt, lastik vb.) AB pazarına girebilmesi için 31 Aralık 2020’den sonra ormansızlaştırılmış arazide üretilmediğinin ve üretim ülkesi mevzuatına uygun olduğunun kanıtlanmasını şart koşan düzenlemedir (2023/1115). İthalatçı veya ihracatçı, üretim parselinin coğrafi koordinatlarını içeren bir durum tespiti (due diligence) beyanı sunar; ülkeler düşük, standart ve yüksek riskli olarak sınıflandırılır. Bu ürünleri AB’ye satan tedarikçiler için parsel düzeyinde izlenebilirlik artık ticari ön koşuldur.
Bitki sağlık sertifikası ve veteriner sağlık sertifikası
Bitkisel ürünlerin (tahıl, bakliyat, tohum, kereste, ahşap palet) ihracatçı ülkenin resmî bitki koruma örgütünce muayene edilerek zararlı organizmalardan ari olduğunu ve alıcı ülkenin şartlarını karşıladığını gösteren belge IPPC standartlarına göre düzenlenir. Hayvansal ürünlerde (et, süt tozu, balık unu, jelatin) ise resmî veteriner sağlık sertifikası istenir. Ahşap ambalajlar ISPM 15’e göre ısıl işlem görüp damgalanmalıdır. Belge eksikliği veya uyumsuzluğu, gümrükte bekleme, imha veya geri gönderme ile sonuçlanır.
Kuru madde esası, ham protein ve nem
Tahıl, yem hammaddesi ve gübrelerde analiz değerleri “olduğu gibi” (as is) veya “kuru madde” (DM) esasına göre verilir. Örneğin %12 nemli bir soya küspesinde %46 protein “as is” değeri, kuru maddede yaklaşık %52,3’e karşılık gelir; farklı esaslı teklifler doğrudan karşılaştırılamaz. Ham protein, Kjeldahl veya Dumas yöntemiyle bulunan azotun 6,25 ile çarpılmasıyla hesaplanır. Sözleşmelerde nem üst sınırı, protein alt sınırı ve sapmalarda uygulanacak fiyat indirimi/primi (ör. her %1 protein eksikliği için %1,5 indirim) yazılmalıdır.
Mikotoksinler ve aflatoksin limitleri
Küflerin tahıl, yağlı tohum, kuruyemiş, baharat ve yemlerde ürettiği zehirli bileşiklerdir: aflatoksin (B1, toplam), okratoksin A, deoksinivalenol (DON), zearalenon, fumonisin ve T-2. Yasal limitler ülkeye ve kullanıma göre çok farklıdır; örneğin AB’de doğrudan tüketilen fındık ve fıstıkta aflatoksin B1 için 2–8 µg/kg sınırı vardır ve sınır aşımı RASFF bildirimiyle sevkiyatın reddine yol açar. Sözleşmede limitler, numune alma yöntemi ve hangi laboratuvarın sonucunun esas alınacağı açıkça belirtilmelidir.
Yem güvenliği sertifikaları (GMP+, FAMI-QS, FSSC 22000)
GMP+ Feed Certification (Hollanda kökenli), yem hammaddesi üretimi, ticareti, depolaması ve taşımasında HACCP temelli güvenlik standardıdır; Avrupa yem zincirinde çoğu zaman tedarikçiden zorunlu olarak istenir ve kara ile deniz taşıyıcılarının da sertifikalı olmasını gerektirir. FAMI-QS, vitamin, amino asit, enzim, premiks ve diğer yem katkı maddeleri üreticilerine özel bir kalite ve güvenlik standardıdır. Gıda tarafında FSSC 22000, BRCGS ve IFS benzer işlev görür. Sertifikaların geçerliliği ve kapsamı (hangi ürün, hangi tesis) çevrimiçi veritabanlarından doğrulanmalıdır.