Numune alma (temsili numune)
Bir partinin tamamını temsil edecek şekilde, standart yöntemlere (ör. tahılda ISO 24333, cevherde ISO 3082, sıvılarda ASTM D4057) göre numune alınmasıdır. Dökme yükte yükleme sırasında belirli aralıklarla alınan alt numuneler birleştirilip bölünür ve genellikle üç veya dört eş numune mühürlenir: biri satıcıya, biri alıcıya, biri hakem analizi için saklanır. Ön teklif aşamasında ise küçük “tip numuneler” ile ürün uygunluğu test edilir; tip numune ile sevkiyat kalitesinin aynı olacağı sözleşmede taahhüt edilmelidir.
İlgili terimler
Sevk öncesi gözetim (bağımsız inspeksiyon) PSI
SGS, Bureau Veritas, Intertek, Cotecna, CCIC veya ALS gibi bağımsız bir gözetim şirketinin, mal yüklenmeden önce kalite, miktar, ambalaj ve işaretleri kontrol edip numune alması ve rapor düzenlemesidir. Analiz yükleme limanında yapıldıysa “final at load port”, varışta yapıldıysa “final at discharge” esası sözleşmede belirtilmelidir. Bazı ülkeler (ör. bazı Afrika ve Orta Doğu ülkeleri) ithalatta uygunluk belgesi (CoC) programları gereği gözetimi zorunlu tutar. Yeni tedarikçilerle çalışırken en etkili güvencelerden biridir.
Hakem (umpire) analizi
Satıcının ve alıcının analiz sonuçları sözleşmede belirtilen farkı (spliting limit) aştığında, saklanan mühürlü numunenin tarafların önceden kabul ettiği bağımsız bir laboratuvarda analiz edilmesidir. Cevher ve konsantre ticaretinde yaygındır; umpire sonucu çoğunlukla bağlayıcıdır veya iki sonuçtan umpire’a yakın olanla ortalaması alınır. Maliyeti genellikle sonucu umpire’dan uzak olan taraf öder.
Parti / lot numarası
Aynı koşullarda, aynı hammaddelerle ve aynı zaman aralığında üretilmiş ürün miktarını tanımlayan benzersiz koddur. Ambalajlarda, COA’da ve çeki listesinde yer alır; şikâyet veya geri çağırma durumunda hangi ürünlerin etkilendiğini bulmayı sağlar. Kimya, ilaç, gıda ve yem sektörlerinde lot bazlı izlenebilirlik yasal zorunluluktur; plastik ve metallerde de kalite tutarlılığı için tek lottan sevkiyat (single lot) istenebilir.