Ödeme ve ticaret finansmanı

Peşin ödeme ve avans/bakiye yapısı

Alıcının bedelin tamamını veya bir kısmını sevkiyattan önce ödemesidir. Yaygın yapı, sözleşme imzasında %10–30 avans ve kalan bakiyenin yükleme sonrası belge kopyaları veya varışta ödenmesidir. Avans satıcının hammadde ve üretim maliyetini finanse eder; alıcı ise avansını korumak için avans teminat mektubu, emanet (escrow) hesabı veya doğrulanmış tedarikçi şartı isteyebilir. Yeni bir tedarikçiye yüksek oranlı peşin ödeme, dolandırıcılık açısından en riskli durumdur.

İlgili terimler

Banka havalesi (T/T – telgrafla transfer) T/T

Ödemenin bankalar arası SWIFT ağı üzerinden doğrudan satıcının hesabına gönderilmesidir. Hammadde ticaretinde “%30 T/T peşin, %70 T/T konşimento kopyası karşılığı” gibi kalıplarla kullanılır. Hızlı ve ucuzdur, fakat banka güvencesi yoktur: peşin ödemede risk alıcıda, sevk sonrası ödemede satıcıdadır. Ödeme yapmadan önce IBAN ve alıcı adını bilinen bir kanaldan teyit etmek, e-posta ile gelen “banka hesabımız değişti” bildirimlerine karşı en önemli korumadır.

Emanet (escrow) hesabı

Alıcının ödediği tutarın, belirlenen koşullar (ör. teslimin teyidi, gözetim raporunun olumlu çıkması) gerçekleşene kadar bağımsız bir üçüncü tarafta (banka, noter veya lisanslı ödeme kuruluşu) bloke tutulduğu yapıdır. Koşul gerçekleşince para satıcıya, gerçekleşmezse alıcıya döner. Akreditife göre daha basit ve ucuzdur; yeni taraflar arasındaki orta büyüklükteki işlemlerde güven açığını kapatır. Escrow sağlayıcısının gerçekten lisanslı ve bağımsız olduğu mutlaka doğrulanmalıdır.

Teminat mektubu (kesin teminat / avans teminatı)

Bir bankanın, lehtar talep ettiğinde belirli bir tutarı ödemeyi taahhüt ettiği belgedir. Kesin (performans) teminatı satıcının sözleşmeyi yerine getireceğini, genellikle sözleşme bedelinin %5–10’u oranında güvenceye alır; avans teminatı ise alıcının ödediği peşinatın, mal teslim edilmezse iadesini garanti eder. Uluslararası işlemlerde çoğunlukla ICC’nin URDG 758 kurallarına tabi, “ilk talepte ödemeli” (on-demand) teminatlar kullanılır.

Ticaret el kitabında anlatıldığı yer

Ticaret el kitabı