Ödeme ve ticaret finansmanı

Faktoring ve forfaiting

Vadeli satıştan doğan alacakların vadesinden önce bir finans kuruluşuna devredilerek nakde çevrilmesidir. Faktoring, kısa vadeli ve sürekli fatura alacaklarında kullanılır; rücu hakkı olan veya olmayan (alıcının ödememe riskini faktörün üstlendiği) türleri vardır. Forfaiting ise akreditif, avalli poliçe veya bono gibi banka garantili, genellikle daha büyük ve uzun vadeli tek tek alacakların rücusuz olarak iskonto edilmesidir. Her ikisi de ihracatçının işletme sermayesini rahatlatır.

İlgili terimler

Mal mukabili / açık hesap ödeme O/A

Satıcının malı ve belgeleri doğrudan alıcıya gönderdiği, alıcının ise faturayı vadede (ör. 30–90 gün) ödediği yöntemdir. Alıcı için en avantajlı, satıcı için en riskli ödeme şeklidir; satıcı alacak riskini alacak sigortası, faktoring veya standby akreditif ile yönetir. Uzun süreli ve güvenilir ilişkilerde ve bazı pazarlarda (AB içi ticaret gibi) standart hâle gelmiştir.

Vadeli (kabul/ertelenmiş ödemeli) akreditif

Uygun belgeler ibraz edildikten sonra ödemenin belirli bir vadede (ör. konşimento tarihinden 90 veya 180 gün sonra) yapıldığı akreditiftir. Alıcıya, malı işleyip satarak ödeme yapma imkânı veren bir finansman sağlar; satıcı ise vadeyi beklemeden alacağını bankaya iskonto ettirerek (forfaiting) erken nakde çevirebilir. Vade faizi ve iskonto maliyeti fiyatlamada dikkate alınmalıdır.

Alacak (ticari kredi) sigortası

Satıcının vadeli satışlardan doğan alacaklarını, alıcının iflası veya uzun süreli ödememesi (ticari risk) ve savaş, transfer yasağı gibi politik risklere karşı sigortalatmasıdır. Sigorta şirketi her alıcı için bir kredi limiti belirler; zarar hâlinde alacağın genellikle %85–95’i tazmin edilir. Türkiye’de Türk Eximbank ve özel sigortacılar, dünyada Allianz Trade, Coface ve Atradius gibi kuruluşlar sağlar. Poliçe, bankalardan daha uygun finansman almayı da kolaylaştırır.

Ticaret el kitabında anlatıldığı yer

Ticaret el kitabı