Ödeme ve ticaret finansmanı D/A

Kabul karşılığı vesaik (D/A)

Belgeli tahsilin vadeli türüdür: alıcı, belirli vadeli bir poliçeyi (ör. 60 gün) kabul edip imzaladığında belgeleri alır ve malı hemen teslim alabilir; ödemeyi vadede yapar. Satıcının elinde yalnızca kabul edilmiş poliçe kalır, mal üzerindeki kontrolünü kaybeder. Bu nedenle risk açık hesaba yakındır ve genellikle alacak sigortası veya banka avali (poliçeye banka garantisi) ile birlikte kullanılır.

İlgili terimler

Vesaik mukabili ödeme (D/P – CAD)

Satıcının, malı temsil eden belgeleri (özellikle orijinal konşimentoyu) kendi bankası aracılığıyla alıcının bankasına gönderdiği ve alıcıya ancak ödemeyi yaptığında teslim ettirdiği tahsil yöntemidir; URC 522 kurallarına tabidir. Akreditiften ucuzdur, ancak bankalar ödeme garantisi vermez: alıcı belgeleri almazsa mal varış limanında bekler ve satıcı demuraj, geri taşıma veya düşük fiyatla satma riskiyle karşılaşır. Güvenilir, uzun süreli ilişkilerde uygundur.

Vadeli (kabul/ertelenmiş ödemeli) akreditif

Uygun belgeler ibraz edildikten sonra ödemenin belirli bir vadede (ör. konşimento tarihinden 90 veya 180 gün sonra) yapıldığı akreditiftir. Alıcıya, malı işleyip satarak ödeme yapma imkânı veren bir finansman sağlar; satıcı ise vadeyi beklemeden alacağını bankaya iskonto ettirerek (forfaiting) erken nakde çevirebilir. Vade faizi ve iskonto maliyeti fiyatlamada dikkate alınmalıdır.

Alacak (ticari kredi) sigortası

Satıcının vadeli satışlardan doğan alacaklarını, alıcının iflası veya uzun süreli ödememesi (ticari risk) ve savaş, transfer yasağı gibi politik risklere karşı sigortalatmasıdır. Sigorta şirketi her alıcı için bir kredi limiti belirler; zarar hâlinde alacağın genellikle %85–95’i tazmin edilir. Türkiye’de Türk Eximbank ve özel sigortacılar, dünyada Allianz Trade, Coface ve Atradius gibi kuruluşlar sağlar. Poliçe, bankalardan daha uygun finansman almayı da kolaylaştırır.

Ticaret el kitabında anlatıldığı yer

Ticaret el kitabı