Standby akreditif (SBLC)
Normal ödeme aracı değil, bir güvence aracıdır: alıcı açık hesap veya vadeli ödemede borcunu ödemezse satıcı, temerrüt beyanı ve basit belgelerle SBLC’yi tazmin ettirir. ISP98 veya UCP 600 kurallarına tabidir ve banka teminat mektubuna benzer şekilde çalışır. Tekrarlayan sevkiyatlarda her parti için ayrı akreditif açma maliyetinden kaçınmak için kullanılır. Dikkat: internette “kiralık SBLC” veya “SBLC monetizasyonu” teklifleri yaygın bir dolandırıcılık türüdür.
İlgili terimler
Akreditif (L/C) L/C
Alıcının bankasının (amir banka), satıcıya, sözleşmede belirlenen belgeleri (konşimento, fatura, analiz sertifikası, menşe şahadetnamesi vb.) süresi içinde ve uygun şekilde ibraz etmesi karşılığında ödeme yapmayı taahhüt ettiği belgeli ödeme yöntemidir. Bankalar malla değil yalnızca belgelerle ilgilenir; bu nedenle akreditif şartları sözleşme ile birebir uyumlu ve uygulanabilir olmalıdır. Büyük tutarlı ve ilk kez çalışılan karşı taraflarla yapılan hammadde işlemlerinde en yaygın güvenli ödeme şeklidir.
Teminat mektubu (kesin teminat / avans teminatı)
Bir bankanın, lehtar talep ettiğinde belirli bir tutarı ödemeyi taahhüt ettiği belgedir. Kesin (performans) teminatı satıcının sözleşmeyi yerine getireceğini, genellikle sözleşme bedelinin %5–10’u oranında güvenceye alır; avans teminatı ise alıcının ödediği peşinatın, mal teslim edilmezse iadesini garanti eder. Uluslararası işlemlerde çoğunlukla ICC’nin URDG 758 kurallarına tabi, “ilk talepte ödemeli” (on-demand) teminatlar kullanılır.
Mal mukabili / açık hesap ödeme O/A
Satıcının malı ve belgeleri doğrudan alıcıya gönderdiği, alıcının ise faturayı vadede (ör. 30–90 gün) ödediği yöntemdir. Alıcı için en avantajlı, satıcı için en riskli ödeme şeklidir; satıcı alacak riskini alacak sigortası, faktoring veya standby akreditif ile yönetir. Uzun süreli ve güvenilir ilişkilerde ve bazı pazarlarda (AB içi ticaret gibi) standart hâle gelmiştir.
Ticaret el kitabında anlatıldığı yer
Ödeme ve ticaret finansmanı konusunda diğer terimler
- Akreditif rezervi (belge uyumsuzluğu)
- Alacak (ticari kredi) sigortası
- Banka havalesi (T/T – telgrafla transfer) (T/T)
- Emanet (escrow) hesabı
- Faktoring ve forfaiting
- Kabul karşılığı vesaik (D/A) (D/A)
- Ödeme yönlendirme (IBAN değiştirme) dolandırıcılığı (BEC)
- Peşin ödeme ve avans/bakiye yapısı
- SWIFT MT103 (ödeme dekontu)
- Teyitli akreditif
- UCP 600 (Belgeli Akreditiflere İlişkin Uluslararası Kurallar)
- Ülke riski ve transfer riski