Ödeme ve ticaret finansmanı

Alacak (ticari kredi) sigortası

Satıcının vadeli satışlardan doğan alacaklarını, alıcının iflası veya uzun süreli ödememesi (ticari risk) ve savaş, transfer yasağı gibi politik risklere karşı sigortalatmasıdır. Sigorta şirketi her alıcı için bir kredi limiti belirler; zarar hâlinde alacağın genellikle %85–95’i tazmin edilir. Türkiye’de Türk Eximbank ve özel sigortacılar, dünyada Allianz Trade, Coface ve Atradius gibi kuruluşlar sağlar. Poliçe, bankalardan daha uygun finansman almayı da kolaylaştırır.

İlgili terimler

Mal mukabili / açık hesap ödeme O/A

Satıcının malı ve belgeleri doğrudan alıcıya gönderdiği, alıcının ise faturayı vadede (ör. 30–90 gün) ödediği yöntemdir. Alıcı için en avantajlı, satıcı için en riskli ödeme şeklidir; satıcı alacak riskini alacak sigortası, faktoring veya standby akreditif ile yönetir. Uzun süreli ve güvenilir ilişkilerde ve bazı pazarlarda (AB içi ticaret gibi) standart hâle gelmiştir.

Kabul karşılığı vesaik (D/A) D/A

Belgeli tahsilin vadeli türüdür: alıcı, belirli vadeli bir poliçeyi (ör. 60 gün) kabul edip imzaladığında belgeleri alır ve malı hemen teslim alabilir; ödemeyi vadede yapar. Satıcının elinde yalnızca kabul edilmiş poliçe kalır, mal üzerindeki kontrolünü kaybeder. Bu nedenle risk açık hesaba yakındır ve genellikle alacak sigortası veya banka avali (poliçeye banka garantisi) ile birlikte kullanılır.

Ülke riski ve transfer riski

Alıcı ödemeye istekli ve gücü yetse bile, ülkesindeki ekonomik veya siyasi gelişmeler (döviz kıtlığı, sermaye kontrolü, yaptırımlar, savaş, moratoryum) nedeniyle paranın satıcıya ulaşamaması riskidir. OECD ülke risk sınıflandırması ve kredi derecelendirme notları bu riski ölçmek için kullanılır. Yüksek riskli ülkelere satışta teyitli akreditif, ihracat kredi sigortası ve ödemenin güçlü bir para biriminde yapılması önerilir.

Ticaret el kitabında anlatıldığı yer

Ticaret el kitabı