Ödeme ve ticaret finansmanı O/A

Mal mukabili / açık hesap ödeme

Satıcının malı ve belgeleri doğrudan alıcıya gönderdiği, alıcının ise faturayı vadede (ör. 30–90 gün) ödediği yöntemdir. Alıcı için en avantajlı, satıcı için en riskli ödeme şeklidir; satıcı alacak riskini alacak sigortası, faktoring veya standby akreditif ile yönetir. Uzun süreli ve güvenilir ilişkilerde ve bazı pazarlarda (AB içi ticaret gibi) standart hâle gelmiştir.

İlgili terimler

Alacak (ticari kredi) sigortası

Satıcının vadeli satışlardan doğan alacaklarını, alıcının iflası veya uzun süreli ödememesi (ticari risk) ve savaş, transfer yasağı gibi politik risklere karşı sigortalatmasıdır. Sigorta şirketi her alıcı için bir kredi limiti belirler; zarar hâlinde alacağın genellikle %85–95’i tazmin edilir. Türkiye’de Türk Eximbank ve özel sigortacılar, dünyada Allianz Trade, Coface ve Atradius gibi kuruluşlar sağlar. Poliçe, bankalardan daha uygun finansman almayı da kolaylaştırır.

Standby akreditif (SBLC)

Normal ödeme aracı değil, bir güvence aracıdır: alıcı açık hesap veya vadeli ödemede borcunu ödemezse satıcı, temerrüt beyanı ve basit belgelerle SBLC’yi tazmin ettirir. ISP98 veya UCP 600 kurallarına tabidir ve banka teminat mektubuna benzer şekilde çalışır. Tekrarlayan sevkiyatlarda her parti için ayrı akreditif açma maliyetinden kaçınmak için kullanılır. Dikkat: internette “kiralık SBLC” veya “SBLC monetizasyonu” teklifleri yaygın bir dolandırıcılık türüdür.

Faktoring ve forfaiting

Vadeli satıştan doğan alacakların vadesinden önce bir finans kuruluşuna devredilerek nakde çevrilmesidir. Faktoring, kısa vadeli ve sürekli fatura alacaklarında kullanılır; rücu hakkı olan veya olmayan (alıcının ödememe riskini faktörün üstlendiği) türleri vardır. Forfaiting ise akreditif, avalli poliçe veya bono gibi banka garantili, genellikle daha büyük ve uzun vadeli tek tek alacakların rücusuz olarak iskonto edilmesidir. Her ikisi de ihracatçının işletme sermayesini rahatlatır.

Ticaret el kitabında anlatıldığı yer

Ticaret el kitabı