Müşterek avarya (General Average)
Gemi ve yükü ortak bir tehlikeden kurtarmak için kasıtlı olarak yapılan fedakârlık ve masrafların (yükün denize atılması, kurtarma ücreti, yangın söndürme gibi) gemi ve tüm yük sahipleri arasında değerleri oranında paylaştırılmasıdır. York-Anversa Kuralları’na göre hesaplanır. Armatör müşterek avarya ilan ettiğinde, yükünü teslim alabilmek için her alıcıdan teminat istenir; nakliyat sigortası olmayan alıcılar yüksek nakit teminat ödemek zorunda kalabilir.
İlgili terimler
Nakliyat (yük) sigortası
Malın taşınması sırasında uğrayabileceği hasar, kayıp ve masraflara karşı yapılan sigortadır. Teminat kapsamı genellikle Institute Cargo Clauses (A, B, C) ile tanımlanır; savaş ve grev riskleri ayrı klozlarla eklenir. Sigorta bedeli çoğunlukla CIF değerinin %110’udur. Hangi tarafın sigorta yaptıracağı Incoterm’e bağlıdır; CIF/CIP dışındaki kurallarda riski taşıyan tarafın kendi sigortasını yaptırması gerekir. Hasar halinde ekspertiz raporu, konşimento, fatura ve hasar tutanağı istenir.
Konşimento (B/L) B/L
Taşıyıcının malı teslim aldığını veya gemiye yüklediğini gösteren, deniz taşımasının en önemli belgesidir. Üç işlevi vardır: yükün alındığına dair makbuz, taşıma sözleşmesinin kanıtı ve emre yazılı olduğunda mülkiyeti temsil eden kıymetli evrak. Orijinal nüshalardan birini ibraz eden kişi malı teslim alabildiği için akreditif ve vesaik mukabili işlemlerin temelidir. “Clean on board” konşimento, malın gemiye hasarsız yüklendiğini gösterir.
Ticaret el kitabında anlatıldığı yer
Sevkiyat ve lojistik konusunda diğer terimler
- Big bag (FIBC – esnek dökme yük konteyneri)
- Çarter parti (gemi kira sözleşmesi) (C/P)
- Demuraj ve detention (gecikme bedelleri)
- Dökme yük (kuru ve sıvı dökme)
- Draft survey (su çekimi ile miktar tespiti)
- Flexitank
- Hazırlık bildirimi (NOR)
- Institute Cargo Clauses (A), (B), (C) (ICC (A)(B)(C))
- ISO tank (tank konteyner)
- Komple konteyner (FCL) ve parsiyel yük (LCL)
- Konteyner tipleri (20’, 40’, 40’HC, reefer, open top)
- Navlun (taşıma ücreti)