Hazırlık bildirimi (NOR)
Kaptanın veya acentenin, geminin sözleşmede belirtilen limana vardığını ve yükleme ya da boşaltmaya her bakımdan (ambarlar temiz, gerekli izinler alınmış) hazır olduğunu kiracıya veya alıcıya yazılı olarak bildirmesidir. Geçerli bir NOR, stalya süresinin başlaması için ön koşuldur. Gemi hazır olmadığı hâlde verilen NOR geçersiz sayılabilir ve demuraj hesabını değiştirir; bu yüzden ambar muayene raporları ile birlikte saklanmalıdır.
İlgili terimler
Stalya (yükleme/boşaltma için serbest süre)
Kiracının veya alıcının gemiyi ek ücret ödemeden yükleme ya da boşaltma için kullanabileceği, sözleşmede kararlaştırılan süredir. Genellikle günlük ton hızıyla ifade edilir (ör. “5.000 mt/gün, SHINC” – pazar ve tatiller dahil; “SHEX” – hariç). Süre, Hazırlık Bildirimi’nin (NOR) verilmesinden ve sözleşmedeki bekleme süresinden sonra işlemeye başlar. Süre aşılırsa demuraj, erken bitirilirse sözleşmede varsa dispeç (despatch) ödenir.
Çarter parti (gemi kira sözleşmesi) C/P
Armatör ile kiracı (çartırer) arasında geminin kullanımını düzenleyen sözleşmedir. Sefer çarterinde (voyage) belirli bir yük belirli limanlar arasında ton başına navlunla taşınır; zaman çarterinde (time) gemi belirli bir süre için günlük kira ile kiralanır; çıplak gemi (bareboat) çarterinde ise gemi mürettebatsız kiralanır. GENCON, NYPE ve ASBATANKVOY gibi standart formlar kullanılır. Dökme hammadde alım-satım sözleşmeleri, yükleme hızı ve demuraj gibi koşulları çarter parti ile uyumlu olacak şekilde yazılmalıdır.
Ticaret el kitabında anlatıldığı yer
Sevkiyat ve lojistik konusunda diğer terimler
- Big bag (FIBC – esnek dökme yük konteyneri)
- Demuraj ve detention (gecikme bedelleri)
- Dökme yük (kuru ve sıvı dökme)
- Draft survey (su çekimi ile miktar tespiti)
- Flexitank
- Institute Cargo Clauses (A), (B), (C) (ICC (A)(B)(C))
- ISO tank (tank konteyner)
- Komple konteyner (FCL) ve parsiyel yük (LCL)
- Konşimento (B/L) (B/L)
- Konteyner tipleri (20’, 40’, 40’HC, reefer, open top)
- Müşterek avarya (General Average) (GA)
- Nakliyat (yük) sigortası