Sevkiyat ve lojistik

Nakliyat (yük) sigortası

Malın taşınması sırasında uğrayabileceği hasar, kayıp ve masraflara karşı yapılan sigortadır. Teminat kapsamı genellikle Institute Cargo Clauses (A, B, C) ile tanımlanır; savaş ve grev riskleri ayrı klozlarla eklenir. Sigorta bedeli çoğunlukla CIF değerinin %110’udur. Hangi tarafın sigorta yaptıracağı Incoterm’e bağlıdır; CIF/CIP dışındaki kurallarda riski taşıyan tarafın kendi sigortasını yaptırması gerekir. Hasar halinde ekspertiz raporu, konşimento, fatura ve hasar tutanağı istenir.

İlgili terimler

Institute Cargo Clauses (A), (B), (C) ICC (A)(B)(C)

Londra sigorta piyasasında hazırlanan ve dünyada nakliyat sigortasının standardı olan teminat şartlarıdır (son sürüm 2009). (A) “tüm riskler” teminatıdır ve istisnalar dışında her türlü hasarı karşılar; (B) yangın, batma, çarpışma, deprem, yıldırım, deniz suyu girmesi gibi sayılan riskleri; (C) ise yalnızca büyük kaza risklerini (yangın, patlama, batma, karaya oturma, çarpışma, müşterek avarya) karşılar. Hırsızlık, ıslanma ve elleçleme hasarı riskleri yüksek olan hammaddelerde (A) teminatı önerilir.

Mal bedeli, sigorta ve navlun (Cost, Insurance and Freight) CIF

CFR’ye ek olarak satıcının, alıcı lehine yük sigortası yaptırdığı deniz taşıması teslim şeklidir. Incoterms 2020’ye göre CIF’te asgari teminat Institute Cargo Clauses (C) düzeyindedir ve sözleşme bedelinin %110’unu karşılamalıdır; daha geniş “all risks” (A) teminatı istenecekse sözleşmede açıkça yazılmalıdır. Risk yine yükleme limanında gemiye yüklemeyle geçer; satıcı navlun ve sigortayı öder ama yolculuk riskini taşımaz.

Taşıma ve sigorta ödenmiş olarak (Carriage and Insurance Paid To) CIP

CPT’ye ek olarak satıcının alıcı lehine taşıma sigortası yaptırdığı, her taşıma türüne uygun teslim şeklidir. Incoterms 2020 ile CIP’te asgari teminat Institute Cargo Clauses (A) yani “tüm riskler” düzeyine yükseltilmiştir (CIF’te ise (C) kalmıştır); sigorta bedeli sözleşme tutarının %110’udur. Risk, malın ilk taşıyıcıya teslimiyle alıcıya geçer.

Müşterek avarya (General Average) GA

Gemi ve yükü ortak bir tehlikeden kurtarmak için kasıtlı olarak yapılan fedakârlık ve masrafların (yükün denize atılması, kurtarma ücreti, yangın söndürme gibi) gemi ve tüm yük sahipleri arasında değerleri oranında paylaştırılmasıdır. York-Anversa Kuralları’na göre hesaplanır. Armatör müşterek avarya ilan ettiğinde, yükünü teslim alabilmek için her alıcıdan teminat istenir; nakliyat sigortası olmayan alıcılar yüksek nakit teminat ödemek zorunda kalabilir.

Ticaret el kitabında anlatıldığı yer

Ticaret el kitabı