Komple konteyner (FCL) ve parsiyel yük (LCL)
FCL’de bir konteynerin tamamı tek bir göndericinin yüküne ayrılır; konteyner fabrikada yüklenip mühürlenir ve alıcının deposunda açılır. LCL’de birden fazla göndericinin küçük partileri konsolidatörün deposunda aynı konteynerde birleştirilir; m³ veya ton (hangisi büyükse) başına ücretlendirilir. Hammadde ticaretinde genellikle 10–15 m³’ün üzerindeki yüklerde FCL daha ekonomik ve daha güvenlidir; LCL numune ve küçük siparişler için uygundur.
İlgili terimler
Konteyner tipleri (20’, 40’, 40’HC, reefer, open top)
20 fit konteyner (yaklaşık 33 m³, yük kapasitesi ~25–28 t) ağır ve yoğun yükler (metal, mineral, kimyasal torbalar) için; 40 fit (67 m³) ve 40 fit yüksek (40’HC, 76 m³, ~26 t) hafif ama hacimli yükler (plastik granül, elyaf, köpük) için kullanılır. Pratikte karayolu ağırlık sınırları konteyner kapasitesinden daha belirleyici olabilir. Soğuk zincir için reefer, makine ve büyük parçalar için open top/flat rack, sıvılar için tank konteyner tercih edilir.
Navlun (taşıma ücreti)
Malın taşınması karşılığında taşıyıcıya ödenen ücrettir. Konteynerde konteyner başına (ör. USD/40’HC), dökme yükte ton başına (USD/mt) veya gemi kiralamasında günlük kira (USD/gün) olarak fiyatlanır. Temel navluna yakıt ek ücreti (BAF), döviz ek ücreti (CAF), liman ve terminal masrafları (THC), yoğunluk ve savaş riski ek ücretleri eklenebilir. Navlun piyasası çok oynaktır; Drewry, Freightos (FBX) ve Baltık Kuru Yük Endeksi (BDI) gibi endeksler takip edilir.
Taşıma işleri organizatörü (forwarder)
Gönderici adına taşımayı organize eden aracı firmadır: navlun teklifi alır, gemi veya uçakta yer ayırtır, konteyner, depo ve karayolu bağlantılarını ayarlar, belgeleri hazırlar ve çoğu zaman gümrük müşavirliği hizmetiyle birlikte çalışır. Kendi adına konşimento (House B/L) düzenleyen forwarder’lar NVOCC olarak taşıyıcı sorumluluğu da üstlenir. FIATA üyeliği ve sorumluluk sigortası, güvenilir bir forwarder seçiminde önemli göstergelerdir.
Ticaret el kitabında anlatıldığı yer
Sevkiyat ve lojistik konusunda diğer terimler
- Big bag (FIBC – esnek dökme yük konteyneri)
- Çarter parti (gemi kira sözleşmesi) (C/P)
- Demuraj ve detention (gecikme bedelleri)
- Dökme yük (kuru ve sıvı dökme)
- Draft survey (su çekimi ile miktar tespiti)
- Flexitank
- Hazırlık bildirimi (NOR)
- Institute Cargo Clauses (A), (B), (C) (ICC (A)(B)(C))
- ISO tank (tank konteyner)
- Konşimento (B/L) (B/L)
- Müşterek avarya (General Average) (GA)
- Nakliyat (yük) sigortası