Sevkiyat ve lojistik C/P

Çarter parti (gemi kira sözleşmesi)

Armatör ile kiracı (çartırer) arasında geminin kullanımını düzenleyen sözleşmedir. Sefer çarterinde (voyage) belirli bir yük belirli limanlar arasında ton başına navlunla taşınır; zaman çarterinde (time) gemi belirli bir süre için günlük kira ile kiralanır; çıplak gemi (bareboat) çarterinde ise gemi mürettebatsız kiralanır. GENCON, NYPE ve ASBATANKVOY gibi standart formlar kullanılır. Dökme hammadde alım-satım sözleşmeleri, yükleme hızı ve demuraj gibi koşulları çarter parti ile uyumlu olacak şekilde yazılmalıdır.

İlgili terimler

Dökme yük (kuru ve sıvı dökme)

Ambalajsız olarak doğrudan gemi ambarına veya tankına yüklenen yüktür: tahıl, kömür, demir cevheri, hurda, gübre ve çimento kuru dökme; ham petrol, akaryakıt, bitkisel yağ ve kimyasallar sıvı dökmedir. Gemi büyüklükleri Handysize (15–35 bin dwt), Supramax/Ultramax (50–64 bin), Panamax/Kamsarmax (65–82 bin) ve Capesize (100 bin dwt üzeri) olarak sınıflandırılır. Dökme yükte miktar draft survey veya kantar ile, kalite ise yükleme ve tahliyede numune alınarak belirlenir.

Stalya (yükleme/boşaltma için serbest süre)

Kiracının veya alıcının gemiyi ek ücret ödemeden yükleme ya da boşaltma için kullanabileceği, sözleşmede kararlaştırılan süredir. Genellikle günlük ton hızıyla ifade edilir (ör. “5.000 mt/gün, SHINC” – pazar ve tatiller dahil; “SHEX” – hariç). Süre, Hazırlık Bildirimi’nin (NOR) verilmesinden ve sözleşmedeki bekleme süresinden sonra işlemeye başlar. Süre aşılırsa demuraj, erken bitirilirse sözleşmede varsa dispeç (despatch) ödenir.

Navlun (taşıma ücreti)

Malın taşınması karşılığında taşıyıcıya ödenen ücrettir. Konteynerde konteyner başına (ör. USD/40’HC), dökme yükte ton başına (USD/mt) veya gemi kiralamasında günlük kira (USD/gün) olarak fiyatlanır. Temel navluna yakıt ek ücreti (BAF), döviz ek ücreti (CAF), liman ve terminal masrafları (THC), yoğunluk ve savaş riski ek ücretleri eklenebilir. Navlun piyasası çok oynaktır; Drewry, Freightos (FBX) ve Baltık Kuru Yük Endeksi (BDI) gibi endeksler takip edilir.

Ticaret el kitabında anlatıldığı yer

Ticaret el kitabı