Vesaik mukabili ödeme (D/P – CAD)
Satıcının, malı temsil eden belgeleri (özellikle orijinal konşimentoyu) kendi bankası aracılığıyla alıcının bankasına gönderdiği ve alıcıya ancak ödemeyi yaptığında teslim ettirdiği tahsil yöntemidir; URC 522 kurallarına tabidir. Akreditiften ucuzdur, ancak bankalar ödeme garantisi vermez: alıcı belgeleri almazsa mal varış limanında bekler ve satıcı demuraj, geri taşıma veya düşük fiyatla satma riskiyle karşılaşır. Güvenilir, uzun süreli ilişkilerde uygundur.
İlgili terimler
Kabul karşılığı vesaik (D/A) D/A
Belgeli tahsilin vadeli türüdür: alıcı, belirli vadeli bir poliçeyi (ör. 60 gün) kabul edip imzaladığında belgeleri alır ve malı hemen teslim alabilir; ödemeyi vadede yapar. Satıcının elinde yalnızca kabul edilmiş poliçe kalır, mal üzerindeki kontrolünü kaybeder. Bu nedenle risk açık hesaba yakındır ve genellikle alacak sigortası veya banka avali (poliçeye banka garantisi) ile birlikte kullanılır.
Akreditif (L/C) L/C
Alıcının bankasının (amir banka), satıcıya, sözleşmede belirlenen belgeleri (konşimento, fatura, analiz sertifikası, menşe şahadetnamesi vb.) süresi içinde ve uygun şekilde ibraz etmesi karşılığında ödeme yapmayı taahhüt ettiği belgeli ödeme yöntemidir. Bankalar malla değil yalnızca belgelerle ilgilenir; bu nedenle akreditif şartları sözleşme ile birebir uyumlu ve uygulanabilir olmalıdır. Büyük tutarlı ve ilk kez çalışılan karşı taraflarla yapılan hammadde işlemlerinde en yaygın güvenli ödeme şeklidir.
Konşimento (B/L) B/L
Taşıyıcının malı teslim aldığını veya gemiye yüklediğini gösteren, deniz taşımasının en önemli belgesidir. Üç işlevi vardır: yükün alındığına dair makbuz, taşıma sözleşmesinin kanıtı ve emre yazılı olduğunda mülkiyeti temsil eden kıymetli evrak. Orijinal nüshalardan birini ibraz eden kişi malı teslim alabildiği için akreditif ve vesaik mukabili işlemlerin temelidir. “Clean on board” konşimento, malın gemiye hasarsız yüklendiğini gösterir.
Ticaret el kitabında anlatıldığı yer
Ödeme ve ticaret finansmanı konusunda diğer terimler
- Akreditif rezervi (belge uyumsuzluğu)
- Alacak (ticari kredi) sigortası
- Banka havalesi (T/T – telgrafla transfer) (T/T)
- Emanet (escrow) hesabı
- Faktoring ve forfaiting
- Mal mukabili / açık hesap ödeme (O/A)
- Ödeme yönlendirme (IBAN değiştirme) dolandırıcılığı (BEC)
- Peşin ödeme ve avans/bakiye yapısı
- Standby akreditif (SBLC)
- SWIFT MT103 (ödeme dekontu)
- Teminat mektubu (kesin teminat / avans teminatı)
- Teyitli akreditif