Gümrük, vergi ve mevzuat CBAM

Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM)

Avrupa Birliği’nin demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve elektrik ithalatında ürünlerin üretiminden kaynaklanan gömülü karbon emisyonları için AB ETS fiyatına bağlı bir bedel alınmasını öngören düzenlemesidir. 2023–2025 geçiş döneminde yalnızca raporlama yapılmış, 2026’dan itibaren yetkili beyan sahiplerinin CBAM sertifikası satın alması başlamıştır. AB’ye bu ürünleri satan tedarikçilerin tesis bazında doğrulanmış emisyon verisi sağlaması, rekabetçilik açısından kritik hâle gelmiştir.

İlgili terimler

Karbon ayak izi (ürün karbon ayak izi ve Kapsam 1-2-3) PCF

Bir ürünün yaşam döngüsü boyunca (genellikle hammadde çıkarımından fabrika çıkışına kadar, “cradle-to-gate”) neden olduğu sera gazı emisyonlarının kg CO₂e cinsinden toplamıdır; ISO 14067 ve GHG Protocol’e göre hesaplanır. Şirket düzeyinde Kapsam 1 doğrudan emisyonları, Kapsam 2 satın alınan enerjiyi, Kapsam 3 ise tedarik zincirini kapsar; bir üreticinin Kapsam 3 emisyonlarının büyük bölümü satın aldığı hammaddelerden gelir. Bu nedenle CBAM, CSRD raporlaması ve marka hedefleri, hammadde tedarikçilerinden doğrulanmış ürün karbon ayak izi (PCF) ve EPD belgeleri istemeye başlamıştır.

Gümrük vergisi (ithalat vergisi)

İthal edilen malın gümrük kıymeti üzerinden HS koduna ve menşe ülkeye göre alınan vergidir. Çoğunlukla değer üzerinden yüzde (ad valorem) olarak, bazen miktar başına (ör. EUR/ton) uygulanır. Oran; DTÖ’ye bildirilen genel oranla (MFN), serbest ticaret anlaşmalarıyla (sıfır veya indirimli oran), ek mali yükümlülükler, ilave gümrük vergileri veya anti-damping önlemleriyle değişebilir. Hammadde maliyet hesabında navlun ve sigorta dahil (CIF) değer üzerinden hesaplanır ve ardından KDV matrahına eklenir.

Ticaret el kitabında anlatıldığı yer

Ticaret el kitabı

İthalat ve gümrük rehberi: GTİP, vergiler ve maliyet hesabı