Gümrük, vergi ve mevzuat

Çift kullanımlı mallar ve ihracat kontrolü

Hem sivil hem askerî amaçla kullanılabilen ürünlerin (bazı özel çelikler, titanyum ve süper alaşımlar, karbon elyaf, nadir toprak elementleri, bazı kimyasallar ve öncül maddeler) ihracatının lisansa bağlanmasıdır. Liste ve kurallar Wassenaar Düzenlemesi, Nükleer Tedarikçiler Grubu, Avustralya Grubu ve Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi temelinde ülkelerce belirlenir (AB 2021/821 Tüzüğü, ABD EAR vb.). Lisanssız ihracat ciddi cezai yaptırım doğurur; satıcı nihai kullanıcı beyanı (end-user certificate) istemelidir.

İlgili terimler

Yaptırım ve ihracat kontrol taraması

Alıcı, satıcı, banka, gemi ve nihai kullanıcının BM, AB, ABD (OFAC) ve İngiltere (OFSI) yaptırım listelerinde yer alıp almadığının ve malın yaptırım uygulanan ülkelere veya yasaklı kullanımlara gidip gitmediğinin kontrol edilmesidir. Bankalar yaptırım riski taşıyan işlemlerde ödemeyi durdurabilir; ihlaller ağır para cezası ve hesap kapatmayla sonuçlanır. Yaptırımlar sık değiştiği için tarama her işlemde tekrarlanmalı; gemi adı değişikliği ve AIS kapatma gibi kaçınma işaretlerine dikkat edilmelidir.

HS kodu (Armonize Sistem) ve GTİP

Dünya Gümrük Örgütü’nün (WCO) yaklaşık 200 ülkede kullanılan mal sınıflandırma sistemidir. İlk 6 hane tüm dünyada aynıdır (ör. 3902.10 polipropilen); ülkeler buna kendi alt kırılımlarını ekler: Türkiye’de 12 haneli GTİP, AB’de 8 haneli KN ve 10 haneli TARIC. Doğru kod; gümrük vergisi oranını, ithalat izinlerini, anti-damping önlemlerini, tercihli menşe kurallarını ve dış ticaret istatistiklerini belirler. Yanlış sınıflandırma geriye dönük vergi ve cezaya yol açabilir; emin olunamayan durumlarda bağlayıcı tarife bilgisi (BTB/BTI) alınabilir.

Ticaret el kitabında anlatıldığı yer

Ticaret el kitabı