Gümrük, vergi ve mevzuat HS / GTİP

HS kodu (Armonize Sistem) ve GTİP

Dünya Gümrük Örgütü’nün (WCO) yaklaşık 200 ülkede kullanılan mal sınıflandırma sistemidir. İlk 6 hane tüm dünyada aynıdır (ör. 3902.10 polipropilen); ülkeler buna kendi alt kırılımlarını ekler: Türkiye’de 12 haneli GTİP, AB’de 8 haneli KN ve 10 haneli TARIC. Doğru kod; gümrük vergisi oranını, ithalat izinlerini, anti-damping önlemlerini, tercihli menşe kurallarını ve dış ticaret istatistiklerini belirler. Yanlış sınıflandırma geriye dönük vergi ve cezaya yol açabilir; emin olunamayan durumlarda bağlayıcı tarife bilgisi (BTB/BTI) alınabilir.

İlgili terimler

Gümrük vergisi (ithalat vergisi)

İthal edilen malın gümrük kıymeti üzerinden HS koduna ve menşe ülkeye göre alınan vergidir. Çoğunlukla değer üzerinden yüzde (ad valorem) olarak, bazen miktar başına (ör. EUR/ton) uygulanır. Oran; DTÖ’ye bildirilen genel oranla (MFN), serbest ticaret anlaşmalarıyla (sıfır veya indirimli oran), ek mali yükümlülükler, ilave gümrük vergileri veya anti-damping önlemleriyle değişebilir. Hammadde maliyet hesabında navlun ve sigorta dahil (CIF) değer üzerinden hesaplanır ve ardından KDV matrahına eklenir.

Gümrük kıymeti (işlem değeri yöntemi)

Gümrük vergisinin hesaplandığı değerdir ve DTÖ Gümrük Kıymeti Anlaşması’na göre öncelikle fiilen ödenen veya ödenecek fiyat (işlem değeri) esas alınır. Çoğu ülkede (AB, Türkiye) navlun ve sigorta varış noktasına kadar kıymete eklenir (CIF esası); ABD gibi bazı ülkeler FOB esası kullanır. Komisyonlar, lisans bedelleri ve alıcının sağladığı kalıp gibi unsurlar da eklenebilir. İlişkili taraflar arası düşük faturalama tespit edilirse gümrük başka yöntemlerle kıymet belirler ve ceza uygular.

Menşe şahadetnamesi ve tercihli menşe belgeleri (EUR.1, A.TR, Form A) C/O

Malın hangi ülkede üretildiğini (elde edildiğini) gösteren belgedir ve genellikle ticaret odaları tarafından onaylanır. Tercihsiz menşe belgesi, anti-damping, kota ve ithalat yasakları için; tercihli menşe belgeleri ise serbest ticaret anlaşmalarında indirimli veya sıfır gümrük vergisi için kullanılır: AB–Türkiye sanayi ürünlerinde A.TR dolaşım belgesi, menşe kuralları sağlandığında EUR.1 veya fatura beyanı, ASEAN’da Form D, Çin anlaşmalarında Form E gibi. Menşe kuralları ürüne göre değişir ve sahte belge ciddi vergi farkı ve cezaya yol açar.

Ticaret el kitabında anlatıldığı yer

Ticaret el kitabı