Gümrük, vergi ve mevzuat

İhracat (gümrük) beyannamesi

Malın ülkeden yasal olarak çıkışı için ihracatçı veya gümrük müşaviri tarafından gümrük idaresine verilen elektronik beyandır; malın tanımı, HS kodu, miktarı, değeri, alıcısı ve varış ülkesini içerir. Kapanmış ihracat beyannamesi KDV istisnası, ihracat teşvikleri ve döviz mevzuatı açısından ihracatın resmî kanıtıdır. EXW satışlarda bu yükümlülük yabancı alıcıya düştüğü için uygulamada sorun yaşanır; bu yüzden FCA genellikle daha uygundur.

İlgili terimler

Gümrük müşaviri (gümrük komisyoncusu)

İthalatçı veya ihracatçı adına gümrük beyannamesini hazırlayan, malın sınıflandırmasını (HS/GTİP), kıymetini ve menşeini beyan eden, vergileri hesaplayan ve gümrük idaresiyle işlemleri yürüten lisanslı uzmandır. Türkiye’de gümrük müşavirleri Ticaret Bakanlığı’ndan yetki belgesi alır ve beyanların doğruluğundan firmayla birlikte sorumludur. İyi bir müşavir; dahilde işleme, antrepo, tercihli menşe ve anti-damping gibi konularda maliyet tasarrufu sağlar.

İşyerinde teslim (Ex Works) EXW

Satıcının yükümlülüğü en düşük olan Incoterm’dir: mal, satıcının fabrikasında veya deposunda, araca yüklenmeden alıcının emrine hazır tutulur. Yükleme, ihracat gümrüğü, navlun ve tüm riskler alıcıya aittir. Alıcı yabancıysa ihracat beyannamesini kendisi veremeyeceği için uluslararası satışlarda çoğu zaman FCA daha uygundur.

Taşıyıcıya teslim (Free Carrier) FCA

Satıcı, ihracat gümrüğünü yapmış malı alıcının belirlediği taşıyıcıya adlandırılmış yerde teslim eder. Teslim satıcının tesisindeyse yükleme satıcıya, başka bir yerdeyse (ör. liman terminali) boşaltmaya hazır araç üzerinde teslim edilir. Her taşıma türüne uygundur; Incoterms 2020 ile alıcı, taşıyıcıya satıcıya “yüklendi” kayıtlı konşimento düzenletmesi talimatı verebilir, bu da akreditifli işlemlerde kolaylık sağlar.

KDV (katma değer vergisi) – ithalat ve ihracatta

Tüketim üzerinden alınan vergidir. İhracat çoğu ülkede KDV’den istisnadır (sıfır oranlı); ihracatçı yüklendiği KDV’yi iade alabilir. İthalatta KDV, gümrük kıymeti + gümrük vergisi + diğer vergiler toplamı üzerinden gümrükte tahsil edilir ve ithalatçı mükellefse genellikle indirim konusu yapılabilir; bu nedenle nakit akışı etkisi önemlidir. AB içi ticarette KDV kayıtlı firmalar arasında “ters ibraz (reverse charge)” uygulanır. Türkiye’de genel oran %20, birçok hammadde için indirimli oranlar bulunabilir.

Ticaret el kitabında anlatıldığı yer

Ticaret el kitabı