Incoterms ve ticari sözleşmeler

Tahkim (uluslararası ticari tahkim)

Uyuşmazlığın devlet mahkemeleri yerine tarafların seçtiği hakemlerce, gizli ve kesin olarak çözülmesidir. ICC, LCIA, SIAC, İSTAC gibi kurumlar veya hammadde birliklerinin (GAFTA, FOSFA, LME) kendi kuralları kullanılır. Tahkim kararları New York Sözleşmesi sayesinde 170’ten fazla ülkede tanınıp icra edilebilir; bu nedenle farklı ülkelerdeki taraflar için mahkemeye göre genellikle daha etkilidir. Sözleşmede kurum, tahkim yeri, dil ve hakem sayısı açıkça yazılmalıdır.

İlgili terimler

Satış sözleşmesi

Uluslararası hammadde satışında tarafların hak ve yükümlülüklerini düzenleyen ana belgedir. Ürün tanımı ve şartname, miktar ve tolerans, fiyat ve para birimi, Incoterm ve adlandırılmış yer, sevk dönemi, ödeme şekli, kalite-miktar tespiti (gözetim), sigorta, mücbir sebep, sözleşmeye aykırılık hâlinde yaptırımlar, uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözüm yeri yazılmalıdır. Tarafların ülkeleri izin veriyorsa Viyana Satım Sözleşmesi (CISG) uygulanır; dışlanacaksa açıkça belirtilmelidir.

Mücbir sebep

Tarafların kontrolü dışında gelişen, öngörülemeyen ve önlenemeyen olaylar (savaş, deprem, salgın, ambargo, liman kapanması gibi) nedeniyle edimin geçici veya kalıcı olarak yerine getirilememesini düzenleyen sözleşme hükmüdür. İyi bir mücbir sebep maddesi, olay listesini, bildirim süresini (çoğunlukla 7–14 gün), belgeleme şeklini (ör. ticaret odası belgesi) ve olay belirli bir süreyi aşarsa sözleşmeden dönme hakkını içerir. Fiyat artışı veya piyasa değişimi genellikle mücbir sebep sayılmaz.

GAFTA ve FOSFA standart sözleşmeleri

GAFTA (Grain and Feed Trade Association) tahıl, bakliyat, yem ve baharat; FOSFA (Federation of Oils, Seeds and Fats Associations) ise yağlı tohum, bitkisel yağ ve hayvansal yağ ticareti için Londra merkezli standart sözleşme formları, numune alma ve analiz kuralları ile tahkim sistemi sunan birliklerdir. Dünya tahıl ve bitkisel yağ ticaretinin büyük bölümü GAFTA 100, GAFTA 64, FOSFA 54 gibi formlara atıfla yapılır. Bu formlar kalite tespiti, geç sevkiyat, temerrüt ve tahkim konularını önceden düzenlediği için müzakere süresini ve hukuki riski azaltır.

Ticaret el kitabında anlatıldığı yer

Ticaret el kitabı