Proforma fatura
Satıcının sevkiyattan önce düzenlediği; ürün, miktar, birim fiyat, Incoterm, ödeme şekli, teslim süresi ve banka bilgilerini içeren ön faturadır. Alıcı bu belgeyle akreditif açar, avans öder, ithalat lisansı veya döviz tahsisi için başvurur. Muhasebe açısından satış faturası değildir; alıcının imzası ile onaylandığında basit işlemlerde sözleşme yerine de geçebilir, ancak büyük tutarlarda ayrıntılı bir satış sözleşmesi önerilir.
İlgili terimler
Satın alma siparişi PO
Alıcının satıcıya gönderdiği ve ürün, şartname, miktar, fiyat, teslim tarihi, teslim şekli ve ödeme koşullarını belirten resmi sipariş belgesidir. Satıcı siparişi yazılı olarak teyit ettiğinde (order confirmation) taraflar arasında bağlayıcı bir sözleşme oluşur. PO numarası; faturada, irsaliyede ve sevk belgelerinde referans olarak kullanılır ve mutabakatı kolaylaştırır.
Satış sözleşmesi
Uluslararası hammadde satışında tarafların hak ve yükümlülüklerini düzenleyen ana belgedir. Ürün tanımı ve şartname, miktar ve tolerans, fiyat ve para birimi, Incoterm ve adlandırılmış yer, sevk dönemi, ödeme şekli, kalite-miktar tespiti (gözetim), sigorta, mücbir sebep, sözleşmeye aykırılık hâlinde yaptırımlar, uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözüm yeri yazılmalıdır. Tarafların ülkeleri izin veriyorsa Viyana Satım Sözleşmesi (CISG) uygulanır; dışlanacaksa açıkça belirtilmelidir.
Ticari fatura (ihracat faturası) CI
Satıcının sevkiyat sonrası düzenlediği, malın tanımı, HS kodu, miktarı, birim ve toplam fiyatı, Incoterm’i, ödeme şekli, menşei ve alıcı-satıcı bilgilerini içeren nihai satış belgesidir. Gümrük kıymetinin, vergilerin ve akreditif ödemesinin temel belgesidir; akreditifte mal tanımı akreditif metniyle birebir aynı olmalıdır. Proforma faturadan farklı olarak gerçek satışı ve tahsil edilecek tutarı gösterir.
Ticaret el kitabında anlatıldığı yer
Incoterms ve ticari sözleşmeler konusunda diğer terimler
- Adlandırılmış yer (teslim noktası)
- Belirtilen yerde teslim (Delivered at Place) (DAP)
- Boşaltılmış olarak belirtilen yerde teslim (Delivered at Place Unloaded) (DPU)
- Gemi doğrultusunda teslim (Free Alongside Ship) (FAS)
- Gemide teslim (Free On Board) (FOB)
- Gümrük vergileri ödenmiş olarak teslim (Delivered Duty Paid) (DDP)
- Incoterms 2020
- İşyerinde teslim (Ex Works) (EXW)
- Mal bedeli ve navlun (Cost and Freight) (CFR)
- Mal bedeli, sigorta ve navlun (Cost, Insurance and Freight) (CIF)
- Miktar toleransı (± %, “more or less”)
- Mücbir sebep