Incoterms ve ticari sözleşmeler

Mücbir sebep

Tarafların kontrolü dışında gelişen, öngörülemeyen ve önlenemeyen olaylar (savaş, deprem, salgın, ambargo, liman kapanması gibi) nedeniyle edimin geçici veya kalıcı olarak yerine getirilememesini düzenleyen sözleşme hükmüdür. İyi bir mücbir sebep maddesi, olay listesini, bildirim süresini (çoğunlukla 7–14 gün), belgeleme şeklini (ör. ticaret odası belgesi) ve olay belirli bir süreyi aşarsa sözleşmeden dönme hakkını içerir. Fiyat artışı veya piyasa değişimi genellikle mücbir sebep sayılmaz.

İlgili terimler

Satış sözleşmesi

Uluslararası hammadde satışında tarafların hak ve yükümlülüklerini düzenleyen ana belgedir. Ürün tanımı ve şartname, miktar ve tolerans, fiyat ve para birimi, Incoterm ve adlandırılmış yer, sevk dönemi, ödeme şekli, kalite-miktar tespiti (gözetim), sigorta, mücbir sebep, sözleşmeye aykırılık hâlinde yaptırımlar, uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözüm yeri yazılmalıdır. Tarafların ülkeleri izin veriyorsa Viyana Satım Sözleşmesi (CISG) uygulanır; dışlanacaksa açıkça belirtilmelidir.

Tahkim (uluslararası ticari tahkim)

Uyuşmazlığın devlet mahkemeleri yerine tarafların seçtiği hakemlerce, gizli ve kesin olarak çözülmesidir. ICC, LCIA, SIAC, İSTAC gibi kurumlar veya hammadde birliklerinin (GAFTA, FOSFA, LME) kendi kuralları kullanılır. Tahkim kararları New York Sözleşmesi sayesinde 170’ten fazla ülkede tanınıp icra edilebilir; bu nedenle farklı ülkelerdeki taraflar için mahkemeye göre genellikle daha etkilidir. Sözleşmede kurum, tahkim yeri, dil ve hakem sayısı açıkça yazılmalıdır.

Ticaret el kitabında anlatıldığı yer

Ticaret el kitabı