Incoterms ve ticari sözleşmeler

Incoterms 2020

Milletlerarası Ticaret Odası’nın (ICC) yayımladığı, satıcı ile alıcı arasında teslim noktasını, risk devrini, navlun-sigorta ve gümrük işlemlerinin kime ait olduğunu tanımlayan 11 standart teslim şeklidir. Incoterms fiyatı, ödeme şeklini veya mülkiyet devrini belirlemez; bunlar sözleşmede ayrıca yazılmalıdır. Sözleşmede kural her zaman adlandırılmış bir yer ve sürümle birlikte kullanılmalıdır, örneğin “FOB Mersin Limanı, Incoterms 2020”.

İlgili terimler

İşyerinde teslim (Ex Works) EXW

Satıcının yükümlülüğü en düşük olan Incoterm’dir: mal, satıcının fabrikasında veya deposunda, araca yüklenmeden alıcının emrine hazır tutulur. Yükleme, ihracat gümrüğü, navlun ve tüm riskler alıcıya aittir. Alıcı yabancıysa ihracat beyannamesini kendisi veremeyeceği için uluslararası satışlarda çoğu zaman FCA daha uygundur.

Gemide teslim (Free On Board) FOB

Hammadde ticaretinde en yaygın teslim şekillerinden biridir ve yalnızca deniz/iç su yolu taşımasında kullanılır. Satıcı, ihracat gümrüğü yapılmış malı yükleme limanında alıcının belirlediği gemiye yükler; mal gemiye yüklendiği anda risk alıcıya geçer. Navlunu ve sigortayı alıcı ayarlar; dökme yüklerde yükleme hızı, stalya ve demuraj koşulları ayrıca kararlaştırılmalıdır. Konteyner yüklerinde FCA daha doğru bir seçimdir.

Mal bedeli, sigorta ve navlun (Cost, Insurance and Freight) CIF

CFR’ye ek olarak satıcının, alıcı lehine yük sigortası yaptırdığı deniz taşıması teslim şeklidir. Incoterms 2020’ye göre CIF’te asgari teminat Institute Cargo Clauses (C) düzeyindedir ve sözleşme bedelinin %110’unu karşılamalıdır; daha geniş “all risks” (A) teminatı istenecekse sözleşmede açıkça yazılmalıdır. Risk yine yükleme limanında gemiye yüklemeyle geçer; satıcı navlun ve sigortayı öder ama yolculuk riskini taşımaz.

Belirtilen yerde teslim (Delivered at Place) DAP

Satıcı malı, boşaltılmaya hazır şekilde varış aracında, adlandırılmış varış yerinde alıcının emrine hazır tutar; o noktaya kadar tüm masraf ve riskler satıcıdadır. Boşaltma, ithalat gümrüğü, gümrük vergisi ve KDV alıcıya aittir. Fabrika teslimli yurt içi ve sınır ötesi kamyon satışlarında sık kullanılır; ithalat formalitelerinde gecikme olursa ortaya çıkan bekleme masraflarının kime ait olduğu sözleşmede yazılmalıdır.

Gümrük vergileri ödenmiş olarak teslim (Delivered Duty Paid) DDP

Satıcının yükümlülüğü en yüksek olan Incoterm’dir: satıcı malı alıcının ülkesinde, ithalat gümrüğünü yapmış, gümrük vergisi ve diğer ithalat vergilerini ödemiş olarak boşaltmaya hazır teslim eder. Satıcının ithalatçı ülkede vergi kaydı veya yetkili temsilcisi yoksa uygulaması zordur; ithalat KDV’sinin geri alınamaması gibi maliyetler doğabilir. Bu riskler nedeniyle hammadde ticaretinde genellikle DAP + alıcı tarafında gümrükleme tercih edilir.

Adlandırılmış yer (teslim noktası)

Incoterm kısaltmasından sonra yazılan ve maliyet ile riskin el değiştirdiği yeri belirten şehir, liman, terminal veya tesis adıdır. Yer ne kadar açık yazılırsa (ör. “FCA Gebze, Satıcı deposu, Yeni Mah. 12. Sok. No:4”) uyuşmazlık riski o kadar azalır. Yalnızca ülke adı yazmak veya yeri hiç yazmamak, risk devri ve masraf dağılımında belirsizlik yaratan yaygın bir hatadır.

Ticaret el kitabında anlatıldığı yer

Ticaret el kitabı