Gemi doğrultusunda teslim (Free Alongside Ship)
Yalnızca deniz ve iç su yolu taşımasında kullanılır. Satıcı, ihracat gümrüğü yapılmış malı alıcının belirlediği geminin yanına (rıhtıma veya mavnaya) bırakır; risk bu noktada alıcıya geçer, gemiye yükleme ve navlun alıcıya aittir. Tahıl, kereste, hurda ve ağır yük gibi dökme ve proje kargolarında kullanılır; konteyner yükünde FCA tercih edilmelidir.
İlgili terimler
Gemide teslim (Free On Board) FOB
Hammadde ticaretinde en yaygın teslim şekillerinden biridir ve yalnızca deniz/iç su yolu taşımasında kullanılır. Satıcı, ihracat gümrüğü yapılmış malı yükleme limanında alıcının belirlediği gemiye yükler; mal gemiye yüklendiği anda risk alıcıya geçer. Navlunu ve sigortayı alıcı ayarlar; dökme yüklerde yükleme hızı, stalya ve demuraj koşulları ayrıca kararlaştırılmalıdır. Konteyner yüklerinde FCA daha doğru bir seçimdir.
Incoterms 2020
Milletlerarası Ticaret Odası’nın (ICC) yayımladığı, satıcı ile alıcı arasında teslim noktasını, risk devrini, navlun-sigorta ve gümrük işlemlerinin kime ait olduğunu tanımlayan 11 standart teslim şeklidir. Incoterms fiyatı, ödeme şeklini veya mülkiyet devrini belirlemez; bunlar sözleşmede ayrıca yazılmalıdır. Sözleşmede kural her zaman adlandırılmış bir yer ve sürümle birlikte kullanılmalıdır, örneğin “FOB Mersin Limanı, Incoterms 2020”.
Dökme yük (kuru ve sıvı dökme)
Ambalajsız olarak doğrudan gemi ambarına veya tankına yüklenen yüktür: tahıl, kömür, demir cevheri, hurda, gübre ve çimento kuru dökme; ham petrol, akaryakıt, bitkisel yağ ve kimyasallar sıvı dökmedir. Gemi büyüklükleri Handysize (15–35 bin dwt), Supramax/Ultramax (50–64 bin), Panamax/Kamsarmax (65–82 bin) ve Capesize (100 bin dwt üzeri) olarak sınıflandırılır. Dökme yükte miktar draft survey veya kantar ile, kalite ise yükleme ve tahliyede numune alınarak belirlenir.
Ticaret el kitabında anlatıldığı yer
Incoterms ve ticari sözleşmeler konusunda diğer terimler
- Adlandırılmış yer (teslim noktası)
- Belirtilen yerde teslim (Delivered at Place) (DAP)
- Boşaltılmış olarak belirtilen yerde teslim (Delivered at Place Unloaded) (DPU)
- Gümrük vergileri ödenmiş olarak teslim (Delivered Duty Paid) (DDP)
- İşyerinde teslim (Ex Works) (EXW)
- Mal bedeli ve navlun (Cost and Freight) (CFR)
- Mal bedeli, sigorta ve navlun (Cost, Insurance and Freight) (CIF)
- Miktar toleransı (± %, “more or less”)
- Mücbir sebep
- Proforma fatura (PI)
- Satın alma siparişi (PO)
- Satış sözleşmesi