Incoterms ve ticari sözleşmeler CFR

Mal bedeli ve navlun (Cost and Freight)

Yalnızca deniz/iç su yolu taşımasında kullanılır. Satıcı malı yükleme limanında gemiye yükler ve varış limanına kadar navlunu öder; ancak risk, FOB’daki gibi mal yükleme limanında gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer. Bu nedenle deniz yolculuğu sırasında hasar riski alıcıdadır ve alıcının kendi sigortasını yaptırması gerekir. Fiyat “CFR İskenderun” gibi varış limanıyla verilir.

İlgili terimler

Gemide teslim (Free On Board) FOB

Hammadde ticaretinde en yaygın teslim şekillerinden biridir ve yalnızca deniz/iç su yolu taşımasında kullanılır. Satıcı, ihracat gümrüğü yapılmış malı yükleme limanında alıcının belirlediği gemiye yükler; mal gemiye yüklendiği anda risk alıcıya geçer. Navlunu ve sigortayı alıcı ayarlar; dökme yüklerde yükleme hızı, stalya ve demuraj koşulları ayrıca kararlaştırılmalıdır. Konteyner yüklerinde FCA daha doğru bir seçimdir.

Mal bedeli, sigorta ve navlun (Cost, Insurance and Freight) CIF

CFR’ye ek olarak satıcının, alıcı lehine yük sigortası yaptırdığı deniz taşıması teslim şeklidir. Incoterms 2020’ye göre CIF’te asgari teminat Institute Cargo Clauses (C) düzeyindedir ve sözleşme bedelinin %110’unu karşılamalıdır; daha geniş “all risks” (A) teminatı istenecekse sözleşmede açıkça yazılmalıdır. Risk yine yükleme limanında gemiye yüklemeyle geçer; satıcı navlun ve sigortayı öder ama yolculuk riskini taşımaz.

Navlun (taşıma ücreti)

Malın taşınması karşılığında taşıyıcıya ödenen ücrettir. Konteynerde konteyner başına (ör. USD/40’HC), dökme yükte ton başına (USD/mt) veya gemi kiralamasında günlük kira (USD/gün) olarak fiyatlanır. Temel navluna yakıt ek ücreti (BAF), döviz ek ücreti (CAF), liman ve terminal masrafları (THC), yoğunluk ve savaş riski ek ücretleri eklenebilir. Navlun piyasası çok oynaktır; Drewry, Freightos (FBX) ve Baltık Kuru Yük Endeksi (BDI) gibi endeksler takip edilir.

Konşimento (B/L) B/L

Taşıyıcının malı teslim aldığını veya gemiye yüklediğini gösteren, deniz taşımasının en önemli belgesidir. Üç işlevi vardır: yükün alındığına dair makbuz, taşıma sözleşmesinin kanıtı ve emre yazılı olduğunda mülkiyeti temsil eden kıymetli evrak. Orijinal nüshalardan birini ibraz eden kişi malı teslim alabildiği için akreditif ve vesaik mukabili işlemlerin temelidir. “Clean on board” konşimento, malın gemiye hasarsız yüklendiğini gösterir.

Ticaret el kitabında anlatıldığı yer

Ticaret el kitabı