Incoterms 2020 rehberi: 11 teslim şekli ve doğru seçim
Teslim şekli; fiyatın neyi kapsadığını, riskin ne zaman geçtiğini ve navlun, sigorta ve gümrük işlerini kimin yapacağını belirler. Bu rehber, hammadde ticaretinde kullanılan 11 Incoterm’i satıcının en az yükümlülüğünden (EXW) en çok yükümlülüğüne (DDP) doğru sıralar ve her birinde nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatır. Konteyner yüklerinde FCA/CPT/CIP, dökme deniz yüklerinde FOB/CFR/CIF tercih edilmelidir.
Güncelleme: 11 Ekim 2026
Bu rehberde
- Incoterms 2020
- Adlandırılmış yer (teslim noktası)
- İşyerinde teslim (Ex Works) (EXW)
- Taşıyıcıya teslim (Free Carrier) (FCA)
- Gemi doğrultusunda teslim (Free Alongside Ship) (FAS)
- Gemide teslim (Free On Board) (FOB)
- Mal bedeli ve navlun (Cost and Freight) (CFR)
- Mal bedeli, sigorta ve navlun (Cost, Insurance and Freight) (CIF)
- Taşıma ödenmiş olarak (Carriage Paid To) (CPT)
- Taşıma ve sigorta ödenmiş olarak (Carriage and Insurance Paid To) (CIP)
- Belirtilen yerde teslim (Delivered at Place) (DAP)
- Boşaltılmış olarak belirtilen yerde teslim (Delivered at Place Unloaded) (DPU)
- Gümrük vergileri ödenmiş olarak teslim (Delivered Duty Paid) (DDP)
Incoterms 2020
Milletlerarası Ticaret Odası’nın (ICC) yayımladığı, satıcı ile alıcı arasında teslim noktasını, risk devrini, navlun-sigorta ve gümrük işlemlerinin kime ait olduğunu tanımlayan 11 standart teslim şeklidir. Incoterms fiyatı, ödeme şeklini veya mülkiyet devrini belirlemez; bunlar sözleşmede ayrıca yazılmalıdır. Sözleşmede kural her zaman adlandırılmış bir yer ve sürümle birlikte kullanılmalıdır, örneğin “FOB Mersin Limanı, Incoterms 2020”.
Sözlükte ayrıntılar ve ilgili terimler →
Adlandırılmış yer (teslim noktası)
Incoterm kısaltmasından sonra yazılan ve maliyet ile riskin el değiştirdiği yeri belirten şehir, liman, terminal veya tesis adıdır. Yer ne kadar açık yazılırsa (ör. “FCA Gebze, Satıcı deposu, Yeni Mah. 12. Sok. No:4”) uyuşmazlık riski o kadar azalır. Yalnızca ülke adı yazmak veya yeri hiç yazmamak, risk devri ve masraf dağılımında belirsizlik yaratan yaygın bir hatadır.
Sözlükte ayrıntılar ve ilgili terimler →
İşyerinde teslim (Ex Works) (EXW)
Satıcının yükümlülüğü en düşük olan Incoterm’dir: mal, satıcının fabrikasında veya deposunda, araca yüklenmeden alıcının emrine hazır tutulur. Yükleme, ihracat gümrüğü, navlun ve tüm riskler alıcıya aittir. Alıcı yabancıysa ihracat beyannamesini kendisi veremeyeceği için uluslararası satışlarda çoğu zaman FCA daha uygundur.
Sözlükte ayrıntılar ve ilgili terimler →
Taşıyıcıya teslim (Free Carrier) (FCA)
Satıcı, ihracat gümrüğünü yapmış malı alıcının belirlediği taşıyıcıya adlandırılmış yerde teslim eder. Teslim satıcının tesisindeyse yükleme satıcıya, başka bir yerdeyse (ör. liman terminali) boşaltmaya hazır araç üzerinde teslim edilir. Her taşıma türüne uygundur; Incoterms 2020 ile alıcı, taşıyıcıya satıcıya “yüklendi” kayıtlı konşimento düzenletmesi talimatı verebilir, bu da akreditifli işlemlerde kolaylık sağlar.
Sözlükte ayrıntılar ve ilgili terimler →
Gemi doğrultusunda teslim (Free Alongside Ship) (FAS)
Yalnızca deniz ve iç su yolu taşımasında kullanılır. Satıcı, ihracat gümrüğü yapılmış malı alıcının belirlediği geminin yanına (rıhtıma veya mavnaya) bırakır; risk bu noktada alıcıya geçer, gemiye yükleme ve navlun alıcıya aittir. Tahıl, kereste, hurda ve ağır yük gibi dökme ve proje kargolarında kullanılır; konteyner yükünde FCA tercih edilmelidir.
Sözlükte ayrıntılar ve ilgili terimler →
Gemide teslim (Free On Board) (FOB)
Hammadde ticaretinde en yaygın teslim şekillerinden biridir ve yalnızca deniz/iç su yolu taşımasında kullanılır. Satıcı, ihracat gümrüğü yapılmış malı yükleme limanında alıcının belirlediği gemiye yükler; mal gemiye yüklendiği anda risk alıcıya geçer. Navlunu ve sigortayı alıcı ayarlar; dökme yüklerde yükleme hızı, stalya ve demuraj koşulları ayrıca kararlaştırılmalıdır. Konteyner yüklerinde FCA daha doğru bir seçimdir.
Sözlükte ayrıntılar ve ilgili terimler →
Mal bedeli ve navlun (Cost and Freight) (CFR)
Yalnızca deniz/iç su yolu taşımasında kullanılır. Satıcı malı yükleme limanında gemiye yükler ve varış limanına kadar navlunu öder; ancak risk, FOB’daki gibi mal yükleme limanında gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer. Bu nedenle deniz yolculuğu sırasında hasar riski alıcıdadır ve alıcının kendi sigortasını yaptırması gerekir. Fiyat “CFR İskenderun” gibi varış limanıyla verilir.
Sözlükte ayrıntılar ve ilgili terimler →
Mal bedeli, sigorta ve navlun (Cost, Insurance and Freight) (CIF)
CFR’ye ek olarak satıcının, alıcı lehine yük sigortası yaptırdığı deniz taşıması teslim şeklidir. Incoterms 2020’ye göre CIF’te asgari teminat Institute Cargo Clauses (C) düzeyindedir ve sözleşme bedelinin %110’unu karşılamalıdır; daha geniş “all risks” (A) teminatı istenecekse sözleşmede açıkça yazılmalıdır. Risk yine yükleme limanında gemiye yüklemeyle geçer; satıcı navlun ve sigortayı öder ama yolculuk riskini taşımaz.
Sözlükte ayrıntılar ve ilgili terimler →
Taşıma ödenmiş olarak (Carriage Paid To) (CPT)
Her taşıma türünde kullanılabilen, CFR’nin çok modlu karşılığıdır. Satıcı taşımayı adlandırılmış varış yerine kadar ayarlar ve öder, ancak risk malın ilk taşıyıcıya teslim edildiği anda alıcıya geçer. Maliyetin el değiştirdiği yer ile riskin el değiştirdiği yerin farklı olması nedeniyle alıcının taşıma sigortası yaptırması önemlidir. Kara, demiryolu, hava ve konteyner taşımalarında yaygındır.
Sözlükte ayrıntılar ve ilgili terimler →
Taşıma ve sigorta ödenmiş olarak (Carriage and Insurance Paid To) (CIP)
CPT’ye ek olarak satıcının alıcı lehine taşıma sigortası yaptırdığı, her taşıma türüne uygun teslim şeklidir. Incoterms 2020 ile CIP’te asgari teminat Institute Cargo Clauses (A) yani “tüm riskler” düzeyine yükseltilmiştir (CIF’te ise (C) kalmıştır); sigorta bedeli sözleşme tutarının %110’udur. Risk, malın ilk taşıyıcıya teslimiyle alıcıya geçer.
Sözlükte ayrıntılar ve ilgili terimler →
Belirtilen yerde teslim (Delivered at Place) (DAP)
Satıcı malı, boşaltılmaya hazır şekilde varış aracında, adlandırılmış varış yerinde alıcının emrine hazır tutar; o noktaya kadar tüm masraf ve riskler satıcıdadır. Boşaltma, ithalat gümrüğü, gümrük vergisi ve KDV alıcıya aittir. Fabrika teslimli yurt içi ve sınır ötesi kamyon satışlarında sık kullanılır; ithalat formalitelerinde gecikme olursa ortaya çıkan bekleme masraflarının kime ait olduğu sözleşmede yazılmalıdır.
Sözlükte ayrıntılar ve ilgili terimler →
Boşaltılmış olarak belirtilen yerde teslim (Delivered at Place Unloaded) (DPU)
Incoterms 2020 ile eski DAT’ın yerini alan ve satıcının malı varış yerinde araçtan boşaltmakla da yükümlü olduğu tek kuraldır. Satıcı, boşaltma dahil teslim anına kadar tüm risk ve masrafları taşır; ithalat gümrüğü ve vergiler alıcıya aittir. Varış yerinde boşaltma ekipmanı satıcının kontrolünde değilse bu kural risklidir; DAP genellikle daha güvenlidir.
Sözlükte ayrıntılar ve ilgili terimler →
Gümrük vergileri ödenmiş olarak teslim (Delivered Duty Paid) (DDP)
Satıcının yükümlülüğü en yüksek olan Incoterm’dir: satıcı malı alıcının ülkesinde, ithalat gümrüğünü yapmış, gümrük vergisi ve diğer ithalat vergilerini ödemiş olarak boşaltmaya hazır teslim eder. Satıcının ithalatçı ülkede vergi kaydı veya yetkili temsilcisi yoksa uygulaması zordur; ithalat KDV’sinin geri alınamaması gibi maliyetler doğabilir. Bu riskler nedeniyle hammadde ticaretinde genellikle DAP + alıcı tarafında gümrükleme tercih edilir.