F · 4
Fabrikaya teslim maliyeti (landed cost)
Bir hammaddenin üreticinin deposuna gelene kadar oluşan toplam maliyetidir: ürün bedeli + navlun + sigorta + gümrük vergisi ve ek vergiler + liman, terminal ve demuraj masrafları + gümrük müşaviri ücreti + iç taşıma + finansman (akreditif, faiz) + kur farkı. Farklı Incoterm, menşe ve ödeme koşulundaki teklifler ancak landed cost bazına çevrildiğinde doğru karşılaştırılabilir. Örneğin FOB fiyatı düşük olan uzak bir tedarikçi, navlun ve anti-damping vergisiyle yakın bir tedarikçiden daha pahalıya gelebilir.
Fiyat raporlama kuruluşları (Platts, Argus, ICIS, Fastmarkets) PRA
Borsada işlem görmeyen veya fiziki piyasası borsadan farklı olan emtialar için gerçekleşen işlemleri, teklifleri ve piyasa görüşmelerini derleyerek günlük veya haftalık değerlendirme fiyatları yayımlayan bağımsız kuruluşlardır. S&P Global Platts ve Argus petrol, LNG, gübre ve kömürde; ICIS ve Chemorbis petrokimya ve plastiklerde; Fastmarkets (Metal Bulletin) metal, cevher ve kâğıtta; CRU çelik ve alüminyumda referans kabul edilir. Fiyatları formül fiyatlı sözleşmelerde endeks olarak kullanılır ve IOSCO ilkelerine göre denetlenir.
Fiyat riskinden korunma (hedging)
Fiziki alım-satımda ortaya çıkan fiyat riskini, vadeli işlem (futures), forward, opsiyon veya swap gibi türev araçlarla ters pozisyon alarak dengeleme yöntemidir. Örneğin üç ay sonra bakır teslim alacak bir kablo üreticisi bugünden LME’de bakır vadeli alarak fiyat artışına karşı korunur; sabit fiyatlı satış yapan bir tüccar ise vadeli satış yapar. Döviz riski için de aynı mantıkla forward kur sözleşmeleri kullanılır. Hedging spekülasyon değildir; amaç kâr değil marjın korunmasıdır, ancak teminat (marj) yönetimi ve baz riski dikkate alınmalıdır.
Formül fiyat (endekse bağlı fiyatlama)
Fiyatın sabit bir rakam yerine bir piyasa endeksine bağlanarak belirlendiği yöntemdir: örneğin “LME bakır sevk ayı ortalaması + 85 USD/ton prim”, “Platts Dated Brent + 2,5 USD/varil” veya “ICIS PP homopolimer CFR Türkiye aylık ortalaması – %1”. Fiyatlama dönemi (konşimento ayı, varış ayı, QP – quotational period), endeks kaynağı ve ödemede kullanılacak kur sözleşmede açıkça yazılmalıdır. Uzun dönemli sözleşmelerde her iki tarafı da fiyat dalgalanmasına karşı adil biçimde korur.